ReadRise · Kreyòl Ayisyen

Fasilite + pwozodi (ewo): li li dous e ak santiman; mizik lekti a SE fasilite, se pa vitès.

“Kite fraz la monte epi desann tankou yon chante — mizik sa a se fasilite, se pa vitès.” 🔊

“Let the sentence rise and fall like a song — that music is fluency, not speed.”

• smooth ↔ dous 🔊

  Vwa li dous lè l ap li.

• feeling ↔ santiman 🔊

  Li li ak santiman, pa tankou yon robo.

Dekodaj mo ki gen plizyè silab: li bat yon gwo mo an moso silab (ed-u-ka-syon).

“Bat gwo mo a an moso, epi kraze li louvri yon bouche alafwa.” 🔊

“Clap the long word into beats, then crack it open one bite at a time.”

• education ↔ edikasyon 🔊

  Edikasyon ouvri pòt (rasin Laten pataje).

• fantastic ↔ fantastik 🔊

  Istwa a fantastik (fan-tas-tik).

• important ↔ enpòtan 🔊

  Lekti se yon bagay enpòtan (en-pò-tan).

Mòfoloji: li louvri yon mo an moso li yo (un + happy + ness), li konstwi nouvo mo.

“Louvri mo a tankou zèl: un + happy + ness. Chak moso pote yon sans.” 🔊

“Open the word like wings: un + happy + ness. Each part carries meaning.”

• unhappiness ↔ tristès (pa-kontan) 🔊

  Li santi yon tristès (un + happy + ness).

• rebuild ↔ rekonstwi 🔊

  Yo rekonstwi kay la (re- = ankò).

• careful ↔ atansyon / pridan 🔊

  Mache ak atansyon (care + ful).

Vokabilè: li kenbe sans yon nouvo mo nan vwazen li yo epi nan moso li yo.

“Ou ka kenbe sans yon mo nan mo ki bò kote l yo — li vwazen yo.” 🔊

“You can catch a word's meaning from the words around it — read the neighbors.”

• context ↔ kontèks 🔊

  Kontèks la ede ou konprann mo a (rasin Laten pataje).

• meaning ↔ sans / siyifikasyon 🔊

  Chèche sans mo a.

• clue ↔ endis 🔊

  Yon endis nan fraz la ede ou.

Konpreyansyon (enfòmatif): li jwenn yon sèl gwo lide a + detay kle yo, ak prèv nan tèks la.

“Jwenn yon sèl gwo lide tout paj la ap pale — epi detay ki soutni l yo.” 🔊

“Find the one big idea the whole page is about — then the details that hold it up.”

• main idea ↔ gwo lide prensipal 🔊

  Ki gwo lide prensipal paj la?

• detail ↔ detay 🔊

  Yon detay soutni gwo lide a.

• evidence ↔ prèv 🔊

  Montre prèv la nan tèks la (rasin Laten pataje).

Enferans + langaj figiratif (literè): li li sa yon istwa montre men li pa di.

“Yon istwa montre plis pase sa l di — li endis yo pou jwenn sa ki kache.” 🔊

“A story shows more than it says — read the clues to find what's hidden.”

• infer ↔ enfere / dedwi 🔊 ✓ cognate

  Enfere sa ki kache a (menm rasin Laten ak « infer »).

• clue ↔ endis 🔊

  Yon endis montre ou wout la.

• figurative ↔ figiratif 🔊 ✓ cognate

  Langaj figiratif di yon bagay yon lòt jan (rasin Laten pataje).