← Two Cranes, One Sheet

The Paper Door · Grower · Tiếng Việt

Read it in English →

1. Xưởng in

Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.

Tia lửa nảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.

"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói. Kami chính là tờ giấy vuông đó.

Lan gấp nhanh. Inkling gấp chậm. Hai bạn cùng nhau gấp thành một cái cốc, loại dễ nhất, góc chạm góc rồi gập vạt xuống.

Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.

2. Hai con hạc tặng bà

Hai bạn bước ra một khoảng sân yên tĩnh. Có một ngôi chùa bằng gỗ, một cây thông và một cái giếng. Đó là chuyện từ ngày xưa lắm.

Nắp giếng bằng gỗ đã được vá lại bằng một tấm ván mới. Kế bên chỗ vá, ai đó đã khắc một cái búa tí hon.

Một nhà sư ngồi trên bậc thềm với một xấp giấy. Ông đang gấp hạc. Có mấy con hạc dính liền nhau, cánh chạm cánh, giống như một đàn chim đã hẹn bay cùng nhau.

Một bé gái đứng kế bên ông, tay cầm một tờ giấy dài. Tờ giấy dài gấp đôi chiều rộng.

"Con muốn có hai con hạc nắm cánh nhau," Sayo nói. "Để tặng bà của con. Bà nói hạc dính liền nhau là hai người ở bên nhau hoài."

Nhà sư mỉm cười rồi gấp tiếp. Ông không chỉ cho các bạn cách làm.

3. Đừng cắt đứt hẳn

"Dễ mà," Lan nói. "Hai con hạc cần hai tờ vuông. Để tớ cắt làm đôi!" Bạn chụp lấy cây kéo trên bậc thềm.

"Đừng cắt đứt hẳn nha!" Kami nói, giọng nhỏ và sột soạt. "Chừa cho mình một cái cầu. Nếu cắt mình làm hai, hai con hạc sẽ không bao giờ nắm cánh nhau được."

Lan dừng lại, cây kéo còn mở. Tai bạn nóng bừng. Bạn đã chắc chắn trước khi kiểm tra.

4. Đường kẻ dừng ở đâu

Trên tường treo một bức vẽ của nhà sư. Nó vẽ một hình chữ nhật dài có những đường kẻ ngang.

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. Bạn lấy một ngón tay dò theo đường kẻ. "Nét đứt là gấp. Nét liền là cắt. Giờ coi đường kẻ dừng ở đâu."

Nét liền chạy ngang chính giữa tờ giấy dài. Nhưng nó dừng lại ngay trước mép bên kia.

"Vậy là mình cắt gần hết," Inkling nói chậm rãi, "rồi chừa lại một chút xíu."

Hai lần một là hai. Một tờ giấy dài thành hai tờ vuông, vẫn còn nắm tay nhau ở một góc.

5. Góc chạm góc

"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói. "Cho hai góc gặp nhau thật khít."

Hai bạn gấp mỗi tờ vuông góc chạm góc. Rồi lại góc chạm góc. Mỗi tờ vuông thành một hình tam giác nhỏ, dày bốn lớp. Mỗi lớp là một phần tư tờ vuông.

"Con hạc nè!" Inkling nói.

"Đó là hình tam giác," Lan nói. "Hạc thì phải có cổ."

Inkling bật cười. Bạn lại đặt tên quá sớm. Đó là cái tật của bạn.

6. Cái bị lệch

Tiếp theo là bước ép dẹt. Mình nâng một vạt lên, mở ra, rồi ép nó phẳng thành một hình vuông.

Tờ vuông thứ nhất làm được. Tờ thứ hai bị xoắn. Nó không chịu nằm phẳng.

"Tớ làm hư rồi," Lan nói.

"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp nhớ mà."

Hai bạn mở cái vạt bị xoắn ra, thật nhẹ tay, để góc làm cầu không bị rách. Nếp gấp cũ chỉ đường cho hai bạn. Lần thử thứ hai thì khớp.

7. Cùng một hình hai lần

"Giờ miết cho phẳng," Presso nói. "Lấy móng tay cái miết dọc nếp gấp. Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."

Ép dẹt, miết. Gấp cánh hoa, miết. Lật lại. Gấp cánh hoa, miết.

Giờ cả hai tờ vuông đều thành cùng một hình thoi dài, dính nhau ở một góc.

Inkling nhìn từ con này qua con kia. "Hai cái giống nhau," bạn nói. "Con hạc nào cũng bắt đầu từ đây. Nó chưa phải con hạc. Nó là hình cơ bản."

Nhà sư ngẩng lên và gật đầu, chỉ một cái.

8. Đôi cánh

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark lại nói. Rồi bạn lùi lại một bước. "Phần này bạn đọc đi." Inkling nhìn thật kỹ mấy nét cuối. "Mấy mũi nhọn mảnh được đẩy lên bên trong," Inkling chậm rãi nói. "Còn cú ấn nhẹ xuống này làm ra mỗi cái đầu."

Dựng cổ. Dựng đuôi. Cúi đầu. Rồi tới con hạc kia. Rồi dang cánh ra, thật nhẹ nhàng.

Hai con hạc đứng trên bậc thềm, nắm cánh nhau.

Sayo giơ chúng lên trước ánh sáng. "Bà sẽ thích lắm," bé nói. Rồi bé chạy băng qua sân.

Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.

Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.

Trở lại Bãi Cỏ

Ở xưởng in, Lan muốn cắt thật nhanh một ngôi sao giấy. Bạn đặt cây kéo xuống. Bạn tìm đường kẻ trước, và coi nó dừng ở đâu.

Inkling giơ lên một tờ giấy vuông nhỏ đã gấp. "Đây là hình cơ bản," bạn nói. "Nó chưa là gì hết. Đó mới là phần hay nhất."

Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Tại sao đường cắt phải dừng lại?

The Honest Page

Which parts of this story are true, stretched or made up?

True

  • A book of joined cranes, Hiden Senbazuru Orikata, was printed in Kyoto in 1797. It is the oldest known book of folding for fun. Source
  • Its cranes are folded from one sheet that is cut part-way, so they stay joined. They are still folded in Kuwana today. Source
  • Two cranes joined at the wing can be folded from a sheet twice as long as it is wide, with one short cut. Source
  • Folding a square corner to corner twice makes four layers, each a quarter of the paper.
  • Most historians say the cranes were designed by a monk in Kuwana called Rokoan. One museum copy names a different man, so not everyone agrees. Source

Stretched

  • We put a copy of the book beside the monk in the same year it was printed. What we simplified: Nobody knows whether he ever held one; we wanted the children to see the book where its cranes began.
  • The monk in our story folds quietly and never says his name. What we simplified: We kept the real person in the background, so the children and the cast solve the problem themselves.

Made up

  • Sayo, her grandmother, and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.