← Two Cranes, One Sheet

The Paper Door · Reader · Tiếng Việt

Read it in English →

1. Tia lửa trong xưởng in

Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.

Lan thấy nó trước, vì Lan lúc nào cũng đi trước. Lan bảy tuổi, chạy băng qua Bãi Cỏ, dây giày lòng thòng. Inkling đi theo sau, thong thả. Inkling tám tuổi, và bạn thích nhìn kỹ mọi thứ trước khi chạy tới.

Tia lửa nhảy qua bãi cỏ như một con ếch cam tí hon. Nó đi ngang qua lán sửa đồ và viện bảo tàng nhỏ. Nó dừng lại trước cửa xưởng in rồi lại chờ.

"Nó muốn vô trong," Lan nói.

"Nó muốn tụi mình vô trong," Inkling nói. "Khác nhau đó."

Xưởng in có mùi mực và mùi gỗ cũ. Chính giữa có một cái bàn dài, một đầu bàn chất mấy xấp giấy. Tia lửa bay lơ lửng qua bàn rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông. Tờ giấy một mặt màu cam, một mặt màu kem.

Tờ giấy vuông ngồi dậy. Nó không có mặt, nhưng nó có một kiểu nghiêng người làm mình thấy như nó đang nhìn mình.

"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.

Lan và Inkling đã gặp Kami rồi. Kami là một tờ giấy vuông, cứ mỗi lần gấp là thành một thứ mới. Kami từng là một cái mũ, một chiếc thuyền, và một con ếch rất là lắc lư.

"Tụi mình làm gì đây?" Lan hỏi.

"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Bắt đầu bằng cái mấy bạn biết đi. Bắt đầu bằng cái cốc."

Hai bạn biết làm cái cốc. Inkling xoay Kami cho một góc chỉ về phía mình. Lan đưa góc dưới lên chạm góc trên. Hai bạn gấp hai góc bên qua, góc này rồi tới góc kia, rồi gập hai vạt trên xuống, một vạt đằng trước, một vạt đằng sau.

Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.

2. Khoảng sân có cây thông

Đó không phải là cánh cửa để gõ. Nó giống cái cốc mở ra, rộng hơn, rộng hơn nữa, cho tới khi bên trong nó thành một nơi chốn.

Lan bước qua. Inkling bước qua sau, tay vẫn cầm một góc của Kami.

Hai bạn đang đứng trong một khoảng sân yên tĩnh. Mặt đất là đất nện, được quét sạch, láng và nhạt màu. Ở một đầu sân có một ngôi nhà gỗ mái cong, và một cây thông nghiêng mình trên một cái giếng đá. Đâu đó một chiếc chuông ngân lên một tiếng trầm rồi im.

Cái giếng có nắp bằng gỗ, đã xám vì cũ, và có một tấm ván mới hơn mấy tấm kia, chỗ ai đó đã vá lại từ lâu lắm rồi. Kế bên tấm ván đó, nhỏ tới mức dễ bỏ sót, có một cái búa tí hon được khắc vào gỗ.

"Tụi mình đang ở đâu vậy?" Lan thì thầm.

Inkling nhìn mọi thứ. Mái nhà có những cây xà rộng, sẫm màu. Không ai mang giày thể thao hết. Một bà đi ngang qua, gánh một thùng nước trên vai bằng một cây đòn gánh.

"Ngày xưa lắm," Inkling nói. "Tớ nghĩ tụi mình đang ở Nhật Bản."

Kami sột soạt khe khẽ. "Kuwana," Kami nói. "Một thị trấn bên bờ biển. Năm 1797."

Trên bậc thềm của ngôi nhà có một nhà sư mặc áo vải trơn ngồi. Đầu ông cạo trọc và tay ông rất nhanh. Kế bên ông trên bậc thềm là một xấp giấy, còn ở bậc dưới có một hàng hạc giấy đứng.

Đó không phải là những con hạc bình thường. Có con đứng một mình, nhưng có mấy con dính liền nhau. Hai con hạc chạm nhau ở đầu cánh. Ba con hạc làm thành một hàng nhỏ. Có một tờ giấy chứa nguyên một vòng hạc bay vòng vòng, như một điệu múa không bao giờ tách rời được.

"Sao ông làm được vậy?" Lan nói khẽ. "Tất cả đều là một miếng!"

Nhà sư không ngẩng lên. Ông đang gấp một con khác.

Lan rón rén lại gần để coi. Inkling cũng rón rén lại gần, vì coi là cái bạn thích nhất.

Ngón tay của nhà sư không vội, nhưng chẳng bao giờ dừng. Ông lấy một tờ giấy, xoay nó, gấp một góc. Ông lấy móng tay cái miết dọc nếp gấp, một lần, thật chắc. Ông lại xoay tờ giấy. Nếp gấp nào cũng như biết trước nếp tiếp theo sẽ nằm ở đâu. Giống như coi một người đi xuống cái cầu thang mà họ đã đi cả ngàn lần.

Kế bên ông là một con dao nhỏ cán gỗ. Thỉnh thoảng ông cầm nó lên, rạch một đường ngắn, cẩn thận vào một tờ giấy. Rồi ông đặt nó xuống và gấp tiếp. Ông không bao giờ cắt nhiều hơn mức cần. Lan để ý thấy vậy. Bạn để ý thấy đường cắt lúc nào cũng ngắn, và lúc nào cũng dừng lại.

"Ông có cắt, mà cắt ít xíu," Lan thì thầm.

"Đường cắt nào cũng có lý do," Inkling thì thầm lại. "Tớ nghĩ vậy. Không thì ông đã dùng thật nhiều tờ vuông nhỏ rồi."

Một đám mây trôi qua, và ánh nắng rơi ngang bậc thềm. Mấy con hạc in những cái bóng nhỏ, còn mấy con dính liền nhau thì in những cái bóng dính liền nhau, như những con chim đang nắm tay nhau.

Trên một cái bàn thấp kế bên nhà sư có một cuốn sách đang mở. Các trang sách vẽ hình những con hạc dính nhau đủ kiểu, bên cạnh có viết mấy bài thơ nhỏ. Inkling rất muốn coi cho kỹ, nhưng bạn không dám đụng vào sách của người lạ. Bạn đứng yên chỗ mình mà nhìn, và cố nhớ hết mọi thứ.

3. Tờ giấy dài của Sayo

Có một bé gái cỡ tuổi Lan đứng dưới chân bậc thềm. Bé buộc một miếng vải xanh quanh tóc, và bé cầm một tờ giấy dài thật cẩn thận, như mình cầm một thứ không được phép làm hư.

"Chào bạn," Lan nói, vì Lan chẳng bao giờ mắc cỡ được lâu. "Tớ là Lan. Đây là Inkling. Còn kia là Kami."

Bé gái nhìn tờ giấy biết nói bằng đôi mắt tròn xoe, rồi quyết định là không sao.

"Tớ là Sayo," bé nói. "Tớ muốn gấp hai con hạc nắm cánh nhau. Để tặng bà của tớ."

"Sao lại nắm cánh?" Inkling hỏi.

"Bà nói hạc dính liền nhau là hai người ở bên nhau hoài," Sayo nói. "Ông tớ đi biển suốt mùa đông. Bà nhớ ông. Tớ muốn tặng bà hai con hạc không bao giờ tách rời được."

Bé giơ tờ giấy lên. Đó là một hình chữ nhật, chiều dài gấp đôi chiều rộng.

"Nhà sư có gấp," Sayo nói. "Nhưng ông chỉ gấp thôi. Ông nói con phải tự mình nghĩ ra bằng chính đôi tay của mình. Tớ ngồi nhìn nó suốt buổi sáng rồi."

Nhà sư lật một tờ giấy khác rồi gấp tiếp. Ông không nói gì hết.

4. Cây kéo

Lan nhìn tờ giấy dài. Bạn nhìn mấy con hạc trên bậc thềm. Rồi bạn nảy ra một ý, mà ý của Lan thì hay bay ra khỏi miệng trước khi nó kịp tới nơi.

"Dễ mà!" Lan nói. "Một con hạc cần một tờ vuông. Hai con hạc cần hai tờ vuông. Tờ này dài bằng hai tờ vuông. Mình cắt ngay chính giữa là có hai tờ vuông!"

Trên bậc thềm, kế bên giấy của nhà sư, có một cây kéo bằng sắt. Lan chụp lấy nó. Bạn mở kéo thật rộng rồi đặt tờ giấy dài vào giữa hai lưỡi kéo.

"Đừng cắt đứt hẳn nha!" Kami nói.

Lan đứng sững lại.

"Chừa cho mình một cái cầu," Kami nói. Giọng nó nhỏ và sột soạt, nhưng rất rõ. "Nếu cắt mình làm hai, mình thành hai miếng giấy. Hai miếng có thể làm hai con hạc. Nhưng hai miếng thì không bao giờ nắm cánh nhau được. Mình vẫn còn là một miếng giấy. Để mình vẫn là một miếng nha."

Lan nhìn cây kéo. Bạn nhìn Sayo, mặt đã tái đi. Bạn nghĩ tới hai con hạc rời nhau, nằm trong tay bà. Chúng sẽ chẳng nắm được gì hết.

Tai Lan nóng bừng. Bạn đặt cây kéo xuống bậc thềm thật cẩn thận.

"Tớ nói dễ trước khi kiểm tra," Lan nói nhỏ. "Xin lỗi Sayo nha."

"Bạn đâu có cắt," Sayo nói. "Vậy mới quan trọng."

5. Hai con chim trên mặt nước

"Cho tớ chỉ mấy bạn cái này trước nha?" Sayo hỏi. "Trước khi gấp. Tớ muốn mấy bạn thấy tại sao."

Bé dẫn các bạn ra khỏi cổng chùa, đi xuống một con hẻm nhỏ giữa những ngôi nhà gỗ. Lưới đánh cá phơi trên mấy cây sào. Một con mèo nhìn các bạn từ trên bậc cửa và không nhúc nhích chút nào. Con hẻm dốc xuống, rồi bỗng nhiên, biển hiện ra.

Biển xám, rộng và êm. Mấy chiếc thuyền nhỏ được kéo lên nằm trên đá. Xa hơn, những chiếc thuyền lớn có cánh buồm vuông đang đi về một nơi thật xa. Gió có mùi muối và mùi rong biển.

"Thuyền của ông tớ đi về hướng đó," Sayo nói, chỉ ra xa, qua khỏi cuối bức tường bến cảng. "Ông chở gạo lên dọc bờ biển. Mùa đông nào ông cũng đi. Mùa xuân nào ông cũng về."

"Lúc nào cũng về hả?" Lan hỏi.

"Lúc nào cũng về," Sayo nói. "Nhưng chiều nào bà cũng đứng trên bức tường mà ngóng."

Inkling thì ngước lên chứ không nhìn ra xa. "Coi kìa," bạn nói khẽ.

Hai con chim lớn màu trắng đang bay thấp trên mặt nước. Cổ chúng dài và thẳng. Chân chúng duỗi ra đằng sau như hai dải ruy băng. Chúng bay sát bên nhau, sát tới mức đầu cánh gần như chạm nhau, cùng nâng lên hạ xuống đúng một lúc.

"Hạc đó," Sayo nói. "Hạc thật. Người ở đây nói hạc ở với một người bạn suốt đời. Vì vậy hạc giấy dính liền nhau có nghĩa là ở bên nhau."

Ba bạn đứng nhìn cho tới khi hai con chim chỉ còn là hai chấm trắng, rồi một chấm, rồi chẳng còn gì ngoài bầu trời.

Kami sột soạt trong tay Inkling. "Giấy không bay được," Kami nói. "Nhưng giấy có thể nắm lấy nhau."

Lan lấy mũi giày cọ cọ lên đá bến cảng. Bạn đang nghĩ tới cây kéo, và mình đã suýt cắt tới cỡ nào. Bạn mừng, mừng lắm, vì Kami đã lên tiếng kịp lúc.

"Đi thôi," Lan nói. "Mình đi đọc kỹ cái hình vẽ đó."

Ba bạn leo ngược lên con hẻm, ngang qua con mèo vẫn chưa nhúc nhích, rồi đi vào cổng chùa.

6. Hình vẽ trên tường

Bên trong cửa, trên vách gỗ, có treo một tờ giấy vẽ hình. Đó là một bức vẽ của nhà sư. Nó vẽ một hình chữ nhật dài, có những đường kẻ cắt ngang.

Có người bước ra từ chỗ bóng tối kế bên. Đó là Mark, người vẽ mọi đường gấp trên đời và chẳng thích gì hơn một hình vẽ đẹp. Mark gài một cây bút chì sau tai và cầm một cây thước trong tay.

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. "Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó."

Ai cũng xúm lại. Kami cũng nghiêng người vô.

"Nét đứt là gấp," Mark nói, rồi lấy ngón tay dò theo một nét đứt. "Đây là các nếp gấp. Nét liền là cắt." Bạn chạm vào một nét liền chạy ngang chính giữa hình chữ nhật. "Giờ tới phần quan trọng nè. Coi đường kẻ dừng ở đâu."

Nét liền chạy ngang chính giữa tờ giấy dài, từ một mép gần như tới tận mép bên kia. Rồi, ngay trước mép bên kia, nó dừng lại. Có một khoảng hở tí xíu, không có nét nào hết.

"Nó không chạy tới cuối!" Lan nói.

"Vậy là mình cắt gần hết bề ngang," Inkling nói chậm rãi, "rồi chừa lại một chút xíu. Chút xíu đó là cái cầu."

"Cái cầu," Kami vui vẻ nói. "Là mình tự nắm tay mình đó."

Mark lấy thước đo hình vẽ. "Cạnh dài là hai, cạnh ngắn là một," bạn nói. "Hai lần một là hai. Một tờ giấy làm thành hai tờ vuông, còn cái cầu giữ cho chúng dính nhau ở một góc."

Trên hình vẽ cũng có những nét đứt cắt ngang mỗi tờ vuông. Inkling đếm. "Tờ vuông nào cũng có nét đứt giống nhau," bạn nói. "Vậy là tờ vuông nào cũng được gấp giống nhau."

Sayo tự cầm lấy cây kéo. Bé cắt dọc theo đường kẻ, thật chậm, và dừng lại đúng chỗ đường kẻ dừng.

Giờ có hai tờ vuông nằm cạnh nhau, dính nhau ở góc bằng một dải giấy không rộng hơn một cái móng tay.

7. Góc chạm góc

"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói.

Cornelia rất kỹ tính về chuyện góc. Bạn lăng xăng lại đứng kế Sayo và chỉ vào tờ vuông thứ nhất. "Cho hai góc gặp nhau thật khít. Không phải gần gần. Mà là khít."

Sayo đưa góc trên xuống chạm góc dưới. Tờ vuông thành một hình tam giác.

"Mũi chạm mũi, rồi giữ yên," Cornelia nói. "Giờ tới hai góc kia."

Ba bạn gấp đôi hình tam giác thêm lần nữa, góc chạm góc. Giờ nó thành một hình tam giác nhỏ hơn. Inkling giơ nó lên và nhìn vào mép. Bạn thấy được từng lớp giấy.

"Bốn lớp," Inkling nói. "Gấp một lần, hai lớp. Gấp thêm lần nữa, bốn lớp."

"Và mỗi lớp là một phần tư tờ vuông," Mark nói, vì bạn thích con số cũng nhiều như thích đường kẻ.

Sayo làm y vậy với tờ vuông thứ hai, cẩn thận với cái cầu. Hai hình tam giác nhỏ nằm trên bậc thềm, dính nhau ở góc.

Inkling vỗ tay. "Con hạc nè!" bạn nói.

Mọi người im một chút.

"Đó là hình tam giác," Lan nói. "Hạc thì phải có cổ. Có cánh nữa. Mà làm hình tam giác thì chắc bay khó lắm."

Inkling bật cười, cười chính mình. Thỉnh thoảng bạn hay vậy. Bạn đặt tên cho mọi thứ quá sớm, trước khi chúng kịp thành cái mà chúng sắp thành.

"Nó chưa phải con hạc," Inkling nói. "Nó đang trên đường thôi."

8. Cái ép dẹt không chịu nằm yên

Nếp gấp tiếp theo có một cái tên ngộ nghĩnh. Trên hình vẽ của nhà sư nó chỉ là mấy đường kẻ. Nhưng Kami biết nó.

"Đó là ép dẹt," Kami nói. "Mấy bạn nâng vạt trên của mình lên cho nó đứng thẳng. Mở nó ra từ phía dưới, như một cái lều nhỏ. Rồi ép nó phẳng thành một hình vuông, nếp gấp giữa nằm ngay trên đường chính giữa."

Sayo nâng vạt của hình tam giác thứ nhất lên. Bé lấy một ngón tay mở nó ra rồi ấn xuống. Nó dẹt xuống thành một hình vuông nhỏ gọn gàng. Bé lật tờ giấy lại và làm y vậy ở mặt sau.

"Đó," Cornelia mừng rỡ nói. "Một hình cơ bản vuông."

Tờ vuông thứ hai thì không suôn sẻ vậy. Sayo nâng vạt lên và mở ra, nhưng tờ giấy bị xoắn. Một bên phồng lên. Khi bé ấn xuống, một góc chìa ra sai hướng. Bé ấn mạnh hơn. Nó còn phồng tệ hơn.

"Nó không chịu nằm yên," Sayo nói. Giọng bé run run. "Tớ làm hư rồi. Mà nó còn dính với cái làm được nữa."

Lan với tay tới cái vạt bị xoắn để kéo cho thẳng.

"Khoan," Inkling nói. "Nếu kéo thì cái cầu có thể bị rách."

Một lúc không ai nói gì. Chiếc chuông trong chùa lại ngân lên tiếng trầm.

Rồi có ai đó rất vui vẻ nhún nhảy đi dọc bậc thềm. Đó là Crinkle, người thích những lỗi sai gần bằng người ta thích ăn bánh.

"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói. "Mình sửa cái này được. Mở nó ra nhẹ nhàng nè."

Sayo mở cái vạt bị xoắn ra, chầm chậm, chầm chậm, mở ngược lại cho tới hình tam giác nhỏ. Tờ giấy trông mệt mỏi. Nó đầy những đường kẻ chẳng dẫn đi đâu hết.

"Vuốt phẳng ra rồi thử lại," Crinkle nói. "Coi nè. Nếp gấp nhớ mà."

Inkling nhìn thật kỹ. Giữa tất cả những đường kẻ lộn xộn, hai nếp gấp đầu tiên vẫn còn đó, sắc và thẳng. Góc chạm góc, rồi lại góc chạm góc. Chúng giống như một lối đi xuyên qua đám cỏ cao.

"Mấy nếp gấp tốt vẫn còn đây," Inkling nói. "Mình chỉ cần đi theo chúng thôi."

Sayo lại nâng vạt lên. Lần này bé mở nó ra sao cho nếp gấp giữa nằm ngay trên đường chính giữa, đúng như Kami đã nói. Bé ấn xuống. Nó trượt phẳng xuống một cái, như một cánh cửa khép lại thật êm.

"Ồ," Sayo nói. "Khi nó thẳng hàng là nó tự đi luôn."

Crinkle nhún một cái thật vui. "Thấy chưa? Lần thử đầu, lần thử hai. Lỗi sai chỉ có vậy thôi."

9. Miết, rồi miết nữa

Giờ tới phần dài. Kami gọi nó là gấp cánh hoa. Trên hình vẽ của nhà sư nó là một chùm đường kẻ nhỏ, nằm sát nhau.

"Trước hết, gấp hai cạnh dưới vô giữa," Kami nói. "Rồi gấp phần trên xuống. Rồi mở cả ba ra. Mấy bạn chỉ cần các nếp gấp thôi."

Sayo làm vậy, rồi mở ra, và tờ giấy mang trên mình một hình cánh diều nhỏ bằng những đường kẻ.

"Giờ nâng góc dưới của lớp trên cùng lên," Kami nói, "lên theo đường kẻ ngang chính giữa. Khi nó nâng lên, để hai bên tự gấp vô theo các nếp của chúng."

Cái này khó. Hai bên cứ muốn đi đâu cũng được, chỉ không chịu đi vô. Lan giữ một bên. Inkling giữ bên kia. Sayo nâng góc lên.

Đúng lúc đó Presso tới. Presso to, chậm và điềm tĩnh, với hai ngón tay cái như hai hòn đá ấm.

"Giữ yên nó," Presso nói. Ai cũng giữ yên. "Giờ miết cho phẳng."

Presso chỉ cho Sayo cách lấy móng tay cái miết dọc từng nếp gấp mới, chầm chậm, từ giữa ra ngoài. "Miết chậm, miết chắc," Presso nói. "Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."

Hai bên gấp vô. Hai mép gặp nhau ở giữa. Cái vạt nằm xuống, dài và mảnh, chỉ lên trên. Ba bạn lật tờ giấy lại và làm lại hết ở mặt sau.

Rồi ba bạn làm lại toàn bộ với tờ vuông thứ hai, lần này suôn hơn, vì giờ đôi tay đã biết đường.

Cuối cùng có hai hình thoi dài nằm trên bậc thềm. Phía dưới chúng tách ra thành hai cái chân mảnh. Chúng dính nhau ở một góc bằng cái cầu tí hon.

Inkling nhìn từ cái này qua cái kia. Bạn nhìn mấy con hạc trên bậc thềm. Bạn nhặt lên một con hạc nhà sư đã gấp xong và, thật nhẹ nhàng, nhìn nó từ phía dưới.

"Giống nhau," Inkling nói. "Con hạc nào trong cả khoảng sân này cũng bắt đầu từ hình này. Vòng hạc. Hàng ba con. Mấy con nắm cánh. Tất cả đều bắt đầu từ đây."

"Nó chưa phải con hạc đâu," Lan nói, cười toe, vì bạn biết Inkling sắp nói gì.

"Chưa," Inkling nói. "Nó là hình cơ bản. Nó chưa là gì hết, mà nó có thể thành đủ thứ. Đó mới là phần hay nhất."

Lúc đó nhà sư mới ngẩng lên, lần đầu tiên. Ông nhìn hai hình thoi và gật đầu, chỉ một cái. Rồi ông quay lại gấp tiếp.

10. Cổ, đuôi, đầu và cánh

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark lại nói. Nhưng lần này bạn không đọc to lên. Bạn lùi lại một bước và giơ hình vẽ của nhà sư lên cho Inkling coi. Mấy nét cuối cùng là những mũi tên tí hon, đẩy hai cái chân mảnh lên.

"Đó là cái cổ và cái đuôi," Inkling chậm rãi nói. "Mình mở cái mũi nhọn mảnh ra một chút rồi đẩy nó lên vào bên trong chính nó, nằm giữa hai cánh. Còn cú ấn nhẹ này ở đầu cổ là làm cái đầu." Mark gật đầu, vui lắm.

Sayo mở cái chân mảnh thứ nhất ra rồi đẩy nó lên. Nó gấp vào trong chính nó theo một nếp gấp mới rồi đứng dậy, thành một cái cổ dài. Bé làm cái chân kia. Một cái đuôi. Rồi bé ấn đầu mút của cái cổ xuống, chỉ một chút thôi. Một cái đầu.

"Nó là con hạc rồi," Inkling nói. Ai cũng quay qua nhìn bạn. "Giờ nó là con hạc thiệt rồi."

Sayo gấp con hạc thứ hai. Khi bé nhẹ nhàng kéo hai cánh ra, phần thân phồng lên một chút, giống như một con chim thật xù lông.

Hai con hạc đứng trên bậc thềm. Đầu cánh của chúng chạm nhau, ngay chỗ cái cầu nối chúng lại. Chúng không tách rời. Chúng không thể tách rời.

Sayo giơ chúng lên trước ánh sáng. Nắng xuyên qua tờ giấy làm đôi cánh sáng lên.

"Bà sẽ thích lắm," bé nói. "Chúng đang nắm lấy nhau."

Bé cúi chào nhà sư, nhà sư cúi chào lại, rồi bé chạy băng qua sân, hai con hạc giơ cao, như một con diều không cần dây.

Lan và Inkling đi theo bé tới tận cổng. Dưới con hẻm, ngang qua con mèo, các bạn thấy một ngôi nhà nhỏ có treo miếng vải xanh ở cửa. Một bà cụ đứng ngoài, lấy tay che mắt mà nhìn về phía biển.

Sayo chạy tới và đưa mấy con hạc ra. Bà cúi xuống. Bà nhìn chúng thật lâu. Rồi bà lấy một ngón tay chạm vào chỗ hai đầu cánh nối nhau, thật nhẹ.

Các bạn không nghe được bà nói gì. Nhưng các bạn thấy bà mỉm cười, và thấy bà cất mấy con hạc vào trong tay áo, sát bên tim, ở đó chúng sẽ được an toàn cho tới mùa xuân.

"Bà biết chúng không tách rời được," Lan nói.

"Vì có cái cầu," Inkling nói. "Và vì không ai cắt nó."

11. Về nhà qua một tờ giấy vuông

Khoảng sân lại yên tĩnh. Chiếc chuông ngân thêm một tiếng nữa.

"Làm sao tụi mình về nhà?" Lan hỏi.

Kami sột soạt. "Gấp mình cho tới cùng, tờ giấy sẽ mở ra," Kami nói. "Mở mình ra cho phẳng, là mấy bạn về tới nhà."

Lan tìm thấy trong túi một tờ giấy vuông trơn mà bạn không nhớ là đã bỏ vô. Trên đó có in nếp hình một cái cốc nhỏ. Lan và Inkling cùng nhau mở nó ra, từng góc một, cho tới khi nó nằm phẳng hoàn toàn.

Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.

Hai bạn đang đứng bên cái bàn dài trong xưởng in. Mấy xấp giấy vẫn nằm y chỗ cũ. Kami nằm trên bàn, lại là một tờ giấy vuông trơn.

Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.

Trở lại Bãi Cỏ

Ngày hôm sau, xưởng in làm những ngôi sao để treo cửa sổ. Lan cầm cây kéo lên, sẵn sàng cắt thật nhanh.

Bạn lại đặt nó xuống. Bạn nhìn hình vẽ trước. Bạn tìm nét liền, và tìm chỗ nó dừng. Rồi bạn mới cắt, và dừng lại đúng chỗ đó.

Khi mấy ngôi sao được treo lên cửa sổ, ánh sáng xuyên qua chúng và in những cái bóng hình ngôi sao xuống sàn. Lan nghĩ tới mấy con hạc trên bậc thềm chùa, và những cái bóng dính liền nhau của chúng, và Sayo chạy xuống con hẻm.

Inkling giơ lên một tờ giấy vuông nhỏ đã gấp, trên đó có những nếp gấp hình cánh diều. "Đoán coi cái gì nè," bạn nói.

"Con hạc hả?" Lan nói.

"Chưa đâu," Inkling nói. "Nó là hình cơ bản. Nó vẫn còn có thể thành con hạc, hoặc con ếch, hoặc một bông hoa. Bạn chọn đi."

Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Tại sao đường cắt phải dừng lại, và cả hai con hạc đều bắt đầu từ hình gì?

The Honest Page

Which parts of this story are true, stretched or made up?

True

  • A book of joined cranes, Hiden Senbazuru Orikata, was printed in Kyoto in 1797. It is the oldest known book of folding for fun. Source
  • Its cranes are folded from one sheet that is cut part-way, so they stay joined. They are still folded in Kuwana today. Source
  • Two cranes joined at the wing can be folded from a sheet twice as long as it is wide, with one short cut. Source
  • Folding a square corner to corner twice makes four layers, each a quarter of the paper.
  • Most historians say the cranes were designed by a monk in Kuwana called Rokoan. One museum copy names a different man, so not everyone agrees. Source

Stretched

  • We put a copy of the book beside the monk in the same year it was printed. What we simplified: Nobody knows whether he ever held one; we wanted the children to see the book where its cranes began.
  • The monk in our story folds quietly and never says his name. What we simplified: We kept the real person in the background, so the children and the cast solve the problem themselves.

Made up

  • Sayo, her grandmother, and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.