← The Garden of Gifts

The Paper Door · Reader · Tiếng Việt

Read it in English →

Nghe cùng

Loading audio…

Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.

1. Tia lửa và cuốn sách nhỏ

Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.

Lan đã chạy rồi. Lúc nào Lan cũng đã chạy rồi. Inkling đi theo sau, bước nhanh, hai tay đút trong túi áo khoác.

Đó là một buổi sáng xám, khi Bãi Cỏ có mùi cỏ ướt và mùi bánh mì nướng của nhà ai đó. Tia lửa nhấp nhô đi trước hai bạn, ngang qua lán sửa đồ, ngang qua cái ghế dài nơi lúc nào cũng có người cho chim sẻ ăn, tới tận cửa xưởng in. Rồi nó lơ lửng ở đó, sáng rực, giống như một con chó ngồi bên cửa khi nó muốn đi ra ngoài.

"Nữa nè!" Lan nói. "Nó lại muốn tụi mình đi nữa!"

"Nó quay lại kiếm tụi mình," Inkling nói. "Tớ để ý lần này nó chờ lâu hơn."

Bên trong, xưởng in ấm áp. Có những ngăn kéo đầy chữ in bằng kim loại, những xấp giấy đủ màu, và cái bàn dài ở giữa, nơi mọi người cùng làm việc. Tia lửa bay lơ lửng qua bàn rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông, một mặt màu cam, một mặt màu kem.

Tờ giấy vuông ngồi dậy, như mọi lần, như thể nó vừa mới thức dậy và mừng khi thấy hai bạn.

"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.

"Tụi mình đi chỗ nào mới được không?" Lan hỏi. "Đừng Kuwana nữa. Ý tớ là, tớ thích Kuwana. Nhưng đi chỗ nào mới đi."

"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Bắt đầu bằng cái mấy bạn biết đi. Bắt đầu bằng một cuốn sách nhỏ."

Hai bạn biết làm cuốn sách nhỏ. Đó là thứ đầu tiên ai cũng học ở xưởng in. Inkling đặt Kami nằm phẳng, mặt màu kem ngửa lên. Lan đưa mép trên xuống gặp mép dưới, còn Inkling lấy ngón tay miết dọc nếp gấp cho thật sắc. Rồi hai bạn mở nó ra một chút, cho nó đứng lên như một cuốn sách hé bìa.

Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.

2. Khu vườn của trẻ em

Cuốn sách mở rộng hơn bất kỳ cuốn sách nào có thể mở. Nó mở ra cho tới khi khoảng giữa hai tấm bìa thành một lối đi rải sỏi, một bên là hàng rào cây, một bên là bức tường gạch cao.

Lan bước qua. Inkling bước qua sau, cầm Kami bằng một góc.

Hai bạn đang đứng trong một khu vườn. Đó không phải là một khu vườn sang trọng có đài phun nước. Đó là một khu vườn để làm việc. Có từng hàng, từng hàng luống hoa nhỏ, luống nào cũng không lớn hơn một tấm thảm chùi chân, viền bằng mấy viên sỏi nhỏ. Có một cây táo, trên cao còn vài trái táo đỏ cuối mùa. Có một cái chòi gỗ, trên cây đinh treo một cái bình tưới.

Nhưng luống hoa nào cũng trống trơn. Chỉ còn mấy cọng thân màu nâu và vài chiếc lá quăn queo. Lúc đó là mùa thu, lá trên cây táo đang ngả vàng và rơi xuống, từng chiếc một.

"Tụi mình đang ở đâu vậy?" Lan thì thầm.

Inkling nhìn mọi thứ. Một người phụ nữ đi ngang qua, mặc cái váy dài màu xám, choàng tạp dề bên ngoài, xách một giỏ củi. Một cậu bé chạy qua, mặc quần ngắn và mang giày cao cổ cài nút bên hông.

"Ở một chỗ lạnh," Inkling nói. "Và ngày xưa lắm. Quần áo của họ cũ."

Kami sột soạt khe khẽ. "Một khu vườn ở Bad Blankenburg, nước Đức," Kami nói. "Đây là những năm 1840. Người ở đây có một chữ mới để gọi chỗ này. Họ gọi nó là kindergarten."

"Kinder là trẻ em," Inkling nói. "Tớ nghĩ vậy. Còn garten là khu vườn."

"Khu vườn của trẻ em," Kami nói. "Trẻ em là cái đang lớn lên."

Dưới gốc táo có một cái bàn gỗ dài, chung quanh là mấy em nhỏ hơn Lan nhiều. Có em mới bốn, năm tuổi. Trước mặt em nào cũng có một xấp giấy vuông màu nhỏ, đỏ, xanh lá, xanh dương và vàng, và em nào cũng đang gấp.

Có một chân bàn từng bị nứt và đã được vá bằng một dải thiếc, đóng đinh quanh thật gọn. Kế bên miếng thiếc, nhỏ tới mức chỉ thấy được nếu mình bốn tuổi và ngồi thật sát, có một cái búa tí hon được khắc vào gỗ.

Một bé gái đã gấp một tờ vuông thành chiếc thuyền nhỏ và đang cho nó chạy ngang qua bàn. Một bé khác gấp bốn góc vô giữa, gấp hoài gấp hoài, làm thành một hoa văn như một ngôi sao có ngôi sao bên trong. Một cậu bé gấp đôi một tờ vuông, rồi gấp đôi thêm lần nữa, và đang lấy ngón tay đếm mấy ô vuông nhỏ mình vừa làm, đếm ra tiếng, rất nghiêm túc.

Ở đầu bàn có một ông già tóc bạc, phía sau dựng lên một chút. Ông mặc một cái áo khoác sẫm màu trơn. Ông đang gấp một ngôi sao giấy của riêng ông, bằng những ngón tay dài và cẩn thận. Thỉnh thoảng có em giơ tờ giấy lên cho ông coi. Lần nào ông cũng nhìn cho kỹ, rồi gật đầu. Nhưng ông không giải thích gì hết.

"Ông giống nhà sư," Lan thì thầm. "Ông chỉ gấp thôi."

"Ông để các em tự nghĩ ra," Inkling nói. "Tớ để ý thấy vậy."

3. Emil bên luống hoa trống

Không phải em nào cũng ngồi ở bàn. Có một cậu bé ngồi một mình ở mép lối đi, kế bên một luống hoa nhỏ. Cậu cỡ sáu tuổi. Cậu mặc một cái áo khoác nâu rộng thùng thình, tay áo phải xắn lên hai lần, và trên đầu gối cậu có đúng một tờ giấy vuông màu xanh. Cậu không gấp nó. Cậu chỉ nhìn cái luống trống.

Lan, vốn chẳng bao giờ mắc cỡ được lâu, đi thẳng tới.

"Chào bạn," Lan nói. "Tớ là Lan. Đây là Inkling. Còn kia là Kami."

Cậu bé nhìn tờ giấy biết nói bằng đôi mắt tròn xoe. Rồi cậu quyết định là không sao, như người trong mấy câu chuyện này lúc nào cũng vậy.

"Mình là Emil," cậu nói. "Đây là luống của mình. Ai cũng được một luống. Mình trồng cây trong đó rồi chăm sóc."

"Mà nó trống trơn," Lan nói.

"Mùa thu mà," Emil nói. "Hoa của mình là cúc vạn thọ. Nó màu cam, giống cái kia." Cậu chỉ Kami. "Giờ tàn hết rồi. Đâu phải lỗi của hoa. Mùa thu thì vậy thôi."

Cậu nhìn xuống tờ giấy xanh.

"Mai em gái mình, Liese, bắt đầu đi học ở đây," cậu nói. "Em mới bốn tuổi. Em không muốn đi. Em nói chỗ này rộng quá mà em không quen ai hết. Tối qua em khóc."

"Tội nghiệp Liese," Inkling nói.

"Mình muốn tặng em một bông hoa," Emil nói. "Từ luống của mình. Để em biết là ở đây có người mừng vì em tới. Mà chẳng còn bông nào. Còn nếu mình hái một bông ở chỗ khác, tới mai nó cũng héo."

Cậu giơ tờ giấy xanh lên. "Nên mình nghĩ, làm một bông bằng giấy. Hoa giấy đâu có héo. Mà mình chỉ có một tờ vuông, lại không biết làm."

4. Xé ra đâu phải là hoa

Lan nhìn tờ giấy xanh. Bạn nhìn cái luống trống. Rồi bạn nảy ra một ý, mà ý của Lan thì lúc nào cũng bay ra khỏi miệng trước khi nó kịp tới nơi.

"Để tớ làm cho em một bông!" Lan nói. "Tớ hứa. Làm hoa dễ mà. Chỉ cần một cái mép lượn sóng, giống cánh hoa. Coi nè."

Bạn cầm tờ giấy xanh lên và bắt đầu lấy ngón tay xé, xé vòng vòng quanh mép cho nó lượn sóng.

"Đừng xé đứt hẳn nha!" Kami nói.

Lan đứng sững lại, ngón tay còn véo tờ giấy.

"Một hình xé ra chỉ là một mẩu giấy dẹt," Kami nói. Giọng nó nhỏ và sột soạt, nhưng rất rõ. "Nó sẽ nằm trên đất như một chiếc lá. Nó không bao giờ đứng lên trong luống được. Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới. Đâu cần xé bỏ cái gì. Để mình nguyên vẹn, rồi gấp mình."

Lan nhìn tờ giấy vuông. Ở một mép có một vết rách nhỏ, không dài hơn cái móng tay của bạn. Bạn nghĩ tới một mẩu giấy xanh dẹt lép nằm trên luống trống, và Liese nhìn nó mà không biết đó là một bông hoa.

Tai Lan nóng bừng. Bạn trả tờ giấy lại cho Emil thật cẩn thận.

"Tớ nói dễ trước khi kiểm tra," Lan nói nhỏ. "Xin lỗi nha, Emil."

Emil nhìn vết rách nhỏ. Cậu lấy ngón tay cái vuốt nó cho phẳng.

"Chỉ rách một chút xíu thôi mà," cậu nói. "Nó vẫn là một tờ vuông. Vậy mới quan trọng."

Inkling để ý thấy tai Lan nóng lâu lắm sau đó. Bạn để ý thấy suốt buổi sáng Lan không nói chữ "dễ" thêm lần nào.

5. Ba kiểu gấp

"Tụi mình coi mấy em gấp trước được không?" Inkling hỏi. "Mấy em ở bàn đó. Tớ muốn coi mấy em làm cái gì."

Vậy là các bạn đứng sau cái bàn dài mà coi, như mình coi một người đang làm một việc họ làm giỏi.

Bé gái có chiếc thuyền giờ đã làm được nguyên một đoàn thuyền, đỏ, xanh lá và xanh dương, và đang xếp chúng thành một hàng. Một cậu bé kế bên đang làm một ngôi nhà nhỏ có mái nhọn. Một em khác đang làm cái cốc, đúng cái cốc mà Lan và Inkling đã gấp để tới Kuwana.

"Đó là đồ vật," Inkling nói. "Thuyền. Nhà. Cái cốc. Mấy thứ mà nhìn là mình biết."

Xa hơn một chút, ba bé gái đang gấp hoa văn. Mấy em gấp bốn góc của một tờ vuông vô giữa. Rồi lật lại và gấp bốn góc vô giữa thêm lần nữa. Rồi mở vài vạt ra và gập ngược lại, và tờ giấy vuông mọc ra một hoa văn như ô cửa sổ nhà thờ, hay một bông tuyết. Hoa văn nào cũng bên trái giống bên phải, bên trên giống bên dưới.

"Mấy cái đó đâu phải đồ vật," Lan nói. "Chỉ đẹp thôi."

"Nó khớp nhau," Inkling nói. "Hai bên khớp nhau. Giống con bướm."

Ở cuối bàn, cậu bé nghiêm túc đã đếm xong. Cậu đã gấp đôi tờ vuông, rồi gấp đôi thêm lần nữa, rồi gấp đôi thêm một lần nữa. Khi mở ra, các nếp gấp đã chia nó thành tám hình chữ nhật nhỏ, cái nào cũng lớn y như nhau. Cậu đưa cho thầy giáo già coi, rồi chỉ, rồi đếm lại: một, hai, ba, đếm tới tám.

"Cái đó không phải đồ vật, mà cũng không đẹp," Lan nói. "Nó là làm toán."

"Nó là hiểu biết," Inkling nói. "Một nửa và một phần tư. Biết được bao nhiêu."

Kami nghiêng người trong tay Inkling. "Người ở đây nói có ba kiểu gấp," Kami nói. "Gấp đời sống, là những đồ vật mình biết. Gấp cái đẹp, là những thứ khớp nhau. Và gấp hiểu biết, là những thứ dạy mình biết được bao nhiêu."

Lan nghĩ một hồi. "Vậy bông hoa là kiểu nào?"

"Đó," Kami nói, "là một câu hỏi rất hay."

6. Góc chạm góc

Emil ngồi ở cuối cái bàn dài với tờ giấy vuông màu xanh. Lan ngồi một bên, Inkling ngồi bên kia. Thầy giáo già vẫn đang gấp ngôi sao của ông. Ông ngẩng lên khi các bạn ngồi xuống, nhìn tờ giấy của Emil, rồi hiền hậu nhìn đi chỗ khác, như thể ông đang chừa chỗ.

Có một người rất kỹ tính hối hả đi dọc theo băng ghế.

"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói.

Cornelia rất kỹ tính về chuyện góc. Bạn lăng xăng lại đứng kế Emil và chỉ vào tờ giấy vuông. "Xoay nó cho một góc chỉ về phía mình. Đúng rồi. Một hình thoi. Giờ góc dưới đi lên gặp góc trên. Cho hai góc gặp nhau thật khít."

Emil đưa góc dưới lên. Nó tới được góc trên, nhưng chỉ gần gần thôi.

"Chưa đúng," Cornelia nói. "Phải khít. Nhìn cả hai cái mũi."

Emil nhích nó một chút xíu. Giờ hai cái mũi nằm chồng lên nhau, khít khao.

"Mũi chạm mũi, rồi giữ," Cornelia nói. "Lấy một ngón tay giữ yên nó. Giờ miết nếp gấp."

Cậu miết. Tờ giấy vuông thành một hình tam giác, chỉ lên cây táo. Nó dày hai lớp. Mỗi lớp đúng bằng một nửa tờ vuông.

"Hoa tulip nè!" Inkling nói.

Ai cũng quay qua nhìn bạn.

"Đó là hình tam giác," Lan nói. "Hoa tulip thì phải có cánh hoa. Cái đó là một ngọn núi. Hoặc một cái lều."

Mặt Inkling ửng hồng, rồi bạn bật cười. Bạn lại đặt tên quá sớm. Đó là cái tật của bạn, bạn biết đó là cái tật của mình, vậy mà nó vẫn bật ra trước khi bạn kịp ngăn lại.

"Nhưng nó là một nửa thật mà," Inkling nói. "Cái đó thì mình gọi tên đúng được. Nó là một nửa tờ vuông. Hai lớp, mỗi lớp là một nửa."

"Vậy nó là gấp hiểu biết," Lan nói chậm rãi. "Rồi luôn."

"Lần sau đưa nó qua cho tới cùng, khỏi cần chị nhắc nha," Cornelia nói với Emil, rất hài lòng. "Em làm được rồi đó."

7. Cùng một đường hai lần

"Giờ sao nữa?" Emil hỏi. Cậu cầm hình tam giác xanh thật cẩn thận, bằng cả hai tay, như sợ nó bay mất.

Trên bàn, trước mặt thầy giáo già, có một xấp thẻ. Thẻ nào cũng có vẽ hình. Inkling nghiêng người qua và thấy một thẻ vẽ chiếc thuyền, một thẻ vẽ ngôi sao. Gần cuối xấp có một tấm thẻ vẽ một hình tam giác với hai đường nét đứt, mỗi bên một đường.

Đã có người đang nhìn nó. Đó là Mark, người vẽ mọi đường gấp trên đời và chẳng thích gì hơn một hình vẽ đẹp. Mark gài một cây bút chì sau tai và cầm một cây thước trong tay.

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. "Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó."

Ai cũng xúm lại. Kami cũng nghiêng người vô.

"Nét đứt là gấp," Mark nói, rồi lấy ngón tay dò theo đường nét đứt thứ nhất. "Đường này bắt đầu ở phía dưới, gần chính giữa. Nó đi lên và chéo ra một bên. Vậy góc này, góc bên trái, gấp lên theo nó. Lên và vượt qua cái mũi trên cùng."

"Vượt qua mũi trên cùng hả?" Emil hỏi.

"Vượt qua mũi trên cùng," Mark nói. "Coi đường kẻ dừng ở đâu. Nó dừng ngay đây, gần chính giữa. Vậy là góc này xoay lên tuốt và chìa ra phía trên. Đó là một cánh hoa."

Bạn đưa ngón tay qua bên kia hình vẽ.

"Còn đây," Mark nói, "là cùng đường đó một lần nữa. Ở phía bên kia. Thấy không? Nó giống hệt đường thứ nhất, chỉ là xoay ngược lại. Giống hình trong gương vậy."

Inkling nhìn từ đường này qua đường kia. "Một đường, rồi cùng đường đó thêm lần nữa," bạn nói. "Vậy là hai đường."

"Một cộng một là hai," Mark nói. "Hai đường. Hai cánh hoa. Và vì đường thứ hai là hình trong gương của đường thứ nhất, hai cánh hoa sẽ khớp nhau."

"Khớp nhau," Lan nói. "Giống mấy hoa văn của mấy bé gái kia. Hai bên giống nhau."

"Gấp cái đẹp," Inkling nói, rồi lấy tay bụm miệng. "Khoan. Tớ gọi tên được nè. Không, lần này tớ gọi được thiệt. Nó là gấp cái đẹp vì nó khớp nhau."

"Đọc hai lần trước khi gấp một lần," Mark nói, rồi gõ gõ lên tấm thẻ và đặt nó lại vô xấp.

8. Cánh hoa bị lệch

Emil hít một hơi. Cậu nâng góc trái của hình tam giác lên, đưa nó theo đường của Mark, lên và vượt qua mũi trên cùng. Cậu ấn nhẹ. Nó dựng đứng như một ngọn lửa nhỏ màu xanh.

"Một cánh hoa," Lan thì thầm.

Emil nâng góc phải lên. Giờ cậu làm nhanh hơn, vì cánh thứ nhất dễ quá. Cậu xoay nó lên vượt qua mũi trên.

Nó bị lệch.

Nó không đi lên theo đường kẻ. Nó nghiêng ra một bên, xa khỏi cánh thứ nhất, làm bông hoa trông như đang vẫy tay chào tạm biệt. Hai cánh hoa chẳng khớp nhau chút nào. Một cánh đứng thẳng, một cánh nghiêng.

Emil nhìn chằm chằm. Khóe miệng cậu méo xệch.

"Mình làm hư rồi," cậu nói. "Nó không khớp. Liese sẽ tưởng nó là bông bị gãy."

Rồi có ai đó rất vui vẻ nhún nhảy đi dọc băng ghế. Đó là Crinkle, người thích những lỗi sai gần bằng người ta thích ăn bánh.

"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói. "Mình sửa cái này được. Mở nó ra nhẹ nhàng nè."

Emil sụt sịt. Cậu mở cánh hoa bị lệch ra, thật chậm, cho nó nằm phẳng lại.

"Vuốt phẳng ra rồi thử lại," Crinkle nói. "Coi nè. Nếp gấp nhớ mà."

Ai cũng nhìn. Trên tờ giấy giờ có hai nếp gấp. Một nếp là cái bị lệch, nghiêng ra ngoài. Nếp kia là một đường mờ mờ mà Emil suýt làm được trước khi cậu vội, chạy đúng chỗ mấy nét đứt của Mark.

"Nếp gấp nhớ mình đã đi đâu," Crinkle nói. "Nên nó chỉ cho mình thấy mình định đi đâu. Dùng cánh hoa thứ nhất như một tấm gương nha."

Lần này Emil không vội. Cậu nhìn cánh hoa thứ nhất đang đứng thẳng. Rồi cậu nâng góc thứ hai lên, đưa nó theo đường mờ mờ, chầm chậm, chầm chậm, mắt nhìn cánh thứ nhất suốt, để cánh thứ hai thành anh em sinh đôi của nó.

Nó đi lên thẳng. Nó đứng cạnh cánh thứ nhất, nghiêng vô, giống y như nhau.

Crinkle nhún một cái thật vui. "Thấy chưa? Lần thử đầu, lần thử hai. Lỗi sai chỉ có vậy thôi."

"Nó khớp rồi," Emil nói. Cậu bật cười, một tiếng cười ngắn đầy ngạc nhiên. "Nó khớp thiệt rồi."

9. Nếp gấp được miết

Bông tulip gần xong rồi, nhưng mấy cánh hoa còn mềm. Khi Emil buông tay, chúng bắt đầu mở ra lại, từ từ, như thể tờ giấy mệt rồi và muốn nằm xuống.

Có một người chậm rãi và điềm tĩnh đi dọc lối đi. Đó là Presso, người không bao giờ vội và cũng chẳng bao giờ cần vội.

"Giữ yên nó," Presso nói. Giọng Presso trầm và kiên nhẫn, như tiếng đàn cello. "Giờ miết cho phẳng. Lấy móng tay cái miết dọc nếp gấp."

Emil giữ yên cánh hoa thứ nhất và lấy móng tay cái miết dọc nếp gấp của nó, từ dưới lên trên.

"Miết chậm, miết chắc," Presso nói. "Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."

Emil miết cánh hoa thứ nhất. Rồi miết cánh thứ hai. Cậu miết luôn nếp gấp dưới cùng, nếp đầu tiên, nếp góc chạm góc, thêm một lần nữa cho chắc ăn. Lần này khi cậu buông tay, mấy cánh hoa không mở ra. Chúng nằm yên. Bông tulip vẫn là bông tulip.

Cậu mang nó qua cái luống trống của mình và cắm nó ngay chính giữa, dựa vào một viên đá. Nó đứng lên được, màu xanh trên nền đất nâu, hai cánh hoa chỉ lên trời.

Mọi người đứng nhìn nó.

"Nó là một bông hoa," Lan nói. "Hoa thiệt. Ý tớ là, hoa giấy. Nhưng nó đứng lên được."

Inkling im lặng thật lâu. Khi bạn nói, bạn nói thật chậm, như lần này bạn đang gọi tên một thứ thật cẩn thận.

"Nó là ba thứ," Inkling nói. "Nó là gấp đời sống, vì nó là bông hoa, mà ai cũng biết bông hoa. Hai cánh hoa khớp nhau ở hai bên, nên nó là gấp cái đẹp. Còn nếp gấp đầu tiên làm ra một nửa, hai lớp, mỗi lớp là một nửa tờ vuông. Nên nó cũng là gấp hiểu biết."

"Cả ba kiểu," Lan nói. "Trong một tờ vuông."

"Trong một tờ vuông mà không ai xé," Kami nói.

Ở đầu cái bàn dài, thầy giáo già đã gấp xong ngôi sao của ông. Ông nhìn qua bông tulip xanh nhỏ trong luống trống. Ông nhìn nó cho kỹ, như ông nhìn tờ giấy của mọi em nhỏ. Rồi ông gật đầu, chỉ một cái, và quay lại gấp tiếp.

10. Ở cổng

Các bạn ở lại tới sáng hôm sau, vì các bạn muốn được thấy.

Các bạn đứng chờ bên cổng vườn cùng Emil. Trời trong và lạnh, hơi thở của các bạn làm thành những đám mây nhỏ. Qua đêm, cây táo đã rụng thêm ba chiếc lá.

Một người phụ nữ đi lên con đường nhỏ, dắt tay một bé gái. Bé đội một cái nón len đỏ, tóc thắt hai bím nhỏ, và bé nắm tay mẹ chặt tới mức mấy khớp ngón tay trắng bệch. Bé nhìn bức tường gạch cao như thể nó sắp nuốt mất mình.

"Đó là Liese," Emil thì thầm.

Cậu đi ra khỏi cổng. Lúc đầu cậu không nói gì. Cậu chỉ đưa bông tulip xanh ra.

Liese nhìn nó. Em nhìn Emil.

"Cái này cho em," Emil nói. "Từ luống của anh. Nó không héo đâu. Cả mùa đông cũng không. Kể cả khi trời có tuyết."

Liese cầm lấy. Em xoay nó vòng vòng giữa mấy ngón tay. Em chạm vào cánh hoa này, rồi cánh hoa kia, và Inkling thấy em nhận ra là hai cánh khớp nhau.

"Anh làm hả?" Liese hỏi.

"Có người giúp," Emil nói. "Nó là bông tulip. Có ba kiểu gấp, mà nó là cả ba."

Liese không hiểu vậy là sao. Nhưng em giơ bông tulip lên trước ánh sáng, và nắng xuyên qua tờ giấy xanh làm mấy cánh hoa sáng lên.

Rồi em buông tay mẹ ra. Không phải buông một lần. Chỉ từng ngón tay một. Và em bước qua cổng vô khu vườn của trẻ em, cầm bông tulip trước mặt như một chiếc đèn lồng.

"Em vô rồi," Lan nói.

"Vì ở đây có người mừng vì em tới," Inkling nói.

11. Về nhà qua một tờ giấy vuông

Giờ khu vườn đã nhộn nhịp. Mấy em nhỏ đang tới, cái bàn dài đang kín dần, và đã có em đang khoe với thầy giáo già một chiếc thuyền mới.

"Làm sao tụi mình về nhà?" Lan hỏi.

Kami sột soạt. "Gấp mình cho tới cùng, tờ giấy sẽ mở ra," Kami nói. "Mở mình ra cho phẳng, là mấy bạn về tới nhà."

Lan tìm thấy trong túi một tờ giấy vuông trơn mà bạn không nhớ là đã bỏ vô. Trên đó có in nếp hình một cuốn sách nhỏ. Lan và Inkling cùng nhau mở nó ra, từng mép một, cho tới khi nó nằm phẳng hoàn toàn.

Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.

Hai bạn đang đứng bên cái bàn dài trong xưởng in. Mấy xấp giấy vẫn nằm y chỗ cũ. Kami nằm trên bàn, lại là một tờ giấy vuông trơn.

Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.

Trở lại Bãi Cỏ

Chiều hôm đó, xưởng in làm thiệp trái tim, dù còn lâu lắm mới tới ngày lễ tình yêu. Lan muốn làm một trái tim giấy. Bạn cầm một tờ giấy vuông màu đỏ lên và bắt đầu xé quanh mép, thật nhanh.

Bạn dừng lại. Bạn nhìn tờ giấy. Rồi bạn gấp đôi nó trước, mép chạm mép, và chỉ xé dọc một bên. Khi mở ra, hai bên trái tim giống hệt nhau.

"Gấp cái đẹp," Lan nói, khoái chí.

Inkling ngồi ở cuối bàn với một tờ giấy vuông màu vàng. Bạn gấp nó góc chạm góc rồi giơ lên một hình tam giác.

"Nó là hoa tulip hả?" Lan hỏi.

"Chưa đâu," Inkling nói. "Nhưng nó là một nửa. Cái đó thì tớ gọi tên được."

Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Ba kiểu gấp nào có trong một bông tulip, và tại sao không ai xé tờ giấy vuông?

The Honest Page

Which parts of this story are true, stretched or made up?

True

  • Friedrich Fröbel opened a play school for small children in Bad Blankenburg, Germany, in 1837. In 1840 he gave it a new name: a kindergarten, a children's garden. Source
  • Folding paper squares was one of the kindergarten's 'occupations', alongside weaving, cutting and clay. Source
  • Kindergarten folding came in three kinds: folds of life (things you know, like boats and flowers), folds of beauty (patterns that match on both sides) and folds of knowledge, sometimes called folds of truth (halves, quarters and shapes). Source
  • Historians are not sure how much of this folding Fröbel invented himself and how much came from his followers. Source
  • Folding a square corner to corner once makes two layers, each half of the paper.

Stretched

  • The teacher in our story folds a paper star and never says his name. What we simplified: Fröbel himself is kept in the background so the children and the cast solve the problem themselves; we do not know which teacher was in the garden on any one day.
  • We put the tulip in Fröbel's garden. What we simplified: The tulip is a traditional fold often taught to young children; we have no record of this exact fold on a Blankenburg card.

Made up

  • Emil, his sister Liese and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.