The Paper Door · Grower · Tiếng Việt
Nghe cùng
Loading audio…
Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.
1. Xưởng in
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Tia lửa nhảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Cho tụi mình đi chỗ nào mới nha," Lan nói.
"Bắt đầu bằng cái gì mấy bạn biết," Kami nói. "Bắt đầu bằng một cái mũ."
Hai bạn gấp đôi Kami, rồi gấp hai góc xuống, rồi gấp hai dải lên. Một cái mũ giấy nhỏ.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Tám cây con
Trời nóng. Đó là điều đầu tiên. Nắng chói chang, không khí thơm mùi hoa nhài và bụi ấm.
Hai bạn đứng trong khu vườn sau một ngôi nhà có hiên rộng rợp bóng. Một cây neem tỏa ra một vạt bóng mát. Mấy cái chậu đất lớn xếp thành hàng.
Một cái chậu có vết nứt được buộc lại bằng một vòng dây kẽm. Kế bên vết nứt, ai đó đã khắc một cái búa tí hon.
"Ấn Độ," Kami nói khẽ. "Madras. Năm 1893."
Một bé gái đang quỳ bên một luống hoa. Kế bên bé là một khay cây cúc vạn thọ nhỏ xíu. Lan đếm. Có tám cây.
"Mình là Meena," bé nói. "Bà muốn trồng mấy cây này dọc mép luống trước khi bà về. Bà dặn phải cách đều nhau, để cây mọc thành hàng thẳng."
"Vậy thì đo đi," Lan nói.
"Chú mình mang cây thước dây đi làm rồi," Meena nói. "Mình chỉ có cái này." Bé giơ lên một dải giấy dài. "Bà đã cắt nó dài đúng bằng cái luống."
3. Chừng đây
"Để tớ làm!" Lan nói. "Tớ hứa. Tớ nhìn bằng mắt là được." Bạn lượm một cây que trên lối đi. "Một cây chừng đây. Một cây chừng đó."
"Đoán mò thì khoảng cách sẽ xiêu vẹo," Mark nói. Bạn đã đứng trong bóng mát từ nãy. "Đường kẻ không nói dối, còn mắt thì có. Đọc đường kẻ trước, rồi để tờ giấy vẽ nó ra."
Lan dừng lại, cây que còn giơ lên. Bạn nhìn cái luống. Mấy cái lỗ bạn tưởng tượng ra cái nào cũng khác cỡ.
"Tớ nói để tớ làm trước khi kiểm tra," bạn nói. "Xin lỗi nha, Meena."
4. Bức vẽ trên bàn
Trên hiên, một người đàn ông áo trắng ngồi ở một cái bàn gỗ. Ông đang gấp một tờ giấy vuông, chậm rãi và cẩn thận. Kế bên ông là mấy trang hình vẽ hướng dẫn gấp.
Ông không ngẩng lên. Ông không giải thích.
Mark đi tới nhìn một bức vẽ. Nó vẽ một tờ vuông được gấp mép chạm mép. Nếp gấp được đánh dấu bằng một đường nét đứt.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. "Gấp một mép lên chạm mép kia. Vậy là nếp gấp nằm đúng chính giữa. Không cần thước. Nếp gấp chính là cây thước."
5. Đầu chạm đầu
"Đưa nó qua hết cỡ," Cornelia nói. "Đầu chạm đầu. Thật khít."
Meena đưa một đầu dải giấy lên chạm đầu kia. Cornelia nhìn thật kỹ. "Mũi chạm mũi, rồi giữ."
Meena miết nó. Rồi bé gấp đôi thêm lần nữa.
"Tám rồi nè!" Inkling nói.
"Mới bốn lớp thôi," Lan nói, đếm mấy cái mép. "Chưa tám. Chưa đâu."
Inkling bật cười. Bạn lại đặt tên quá sớm.
6. Lần gấp bị trượt
Lần gấp thứ ba khó. Dải giấy giờ dày rồi, và nó bị trượt. Hai đầu không chạm nhau.
"Nó bị lệch," Meena nói. "Phần cuối sẽ bị to quá."
"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp nhớ mà."
Meena mở lần gấp thứ ba ra. Nếp gấp cũ chỉ cho bé thấy chỗ bị trượt. Bé giữ chặt hai đầu với nhau rồi gấp lại. Lần này chúng chạm nhau.
Giờ dải giấy thành một gói nhỏ mập mạp, dày tám lớp.
7. Miết cho nó hiện ra
"Giữ yên nó," Presso nói. "Giờ miết cho phẳng. Lấy móng tay cái miết dọc từng nếp gấp."
Meena miết. Bé miết từng mép của cái gói nhỏ, chậm rãi và chắc tay.
"Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên," Presso nói. "Khi mở ra, mấy nếp gấp sẽ hiện ra."
8. Tám phần
"Mỗi lần gấp, mình lại thành một thứ mới," Kami nói. "Mở mình ra dọc theo luống đi, rồi coi."
Meena mở dải giấy ra và đặt nó dọc mép luống. Bảy nếp gấp chạy ngang qua nó. Ở giữa là tám phần, phần nào cũng đúng bằng nhau.
"Bảy nếp gấp," Inkling nói. "Tám phần. Nhiều hơn số nếp gấp một phần." Lần này bạn nói đúng.
Meena trồng một cây cúc vạn thọ ngay giữa mỗi phần. Tám cây, thành một hàng thẳng và đều.
Khi bà về, bà đứng ở cổng nhìn. Rồi bà mỉm cười.
Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Ở xưởng in, Lan phải cắt một cái bánh dài thành bốn miếng công bằng. Bạn không đoán. Bạn gấp một dải giấy dài bằng cái bánh, gấp đôi, rồi gấp đôi lần nữa, và dùng mấy nếp gấp.
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Bao nhiêu nếp gấp thì thành tám phần?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- T. Sundara Row's book Geometric Exercises in Paper Folding was printed in Madras in 1893. It showed how to fold shapes and find lines and middles without a ruler or a compass. Source
- Row wrote that his idea came from a kindergarten paper-folding gift, from the same kindergarten folding that Fröbel's garden used. Source
- A famous German mathematician, Felix Klein, wrote about the book in 1895, and it was later printed in America too. Source
- Folding a strip in half three times makes eight layers. Opened out, it has seven creases and eight equal parts.
Stretched
- The man folding on the verandah in our story never says his name. What we simplified: We kept the real author in the background so the children and the cast solve the problem themselves; nobody knows where Row sat to fold.
- In our story the folding drawing on the desk shows a square folded edge to edge to find its middle. What we simplified: That is one of the first exercises in Row's book, but we drew our own simple version, not his page.
Made up
- Meena, her grandmother, her uncle and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.