← The Hidden Face

The Paper Door · Grower · Tiếng Việt

Read it in English →

Nghe cùng

Loading audio…

Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.

1. Xưởng in

Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.

Tia lửa nhảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.

"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.

"Lần này đi chỗ nào lạnh nha," Inkling nói. "Có lửa sưởi càng tốt."

"Vậy bắt đầu bằng một cái ly," Kami nói. "Một thứ gì ấm để cầm."

Hai bạn gấp đôi Kami, góc chạm góc. Hai bạn gấp hai góc bên chéo qua. Hai bạn gấp mấy cái vạt trên xuống. Một cái ly giấy nhỏ.

Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.

2. Ba bức tranh

Trời lạnh. Đó là điều đầu tiên. Rồi tới mùi sách cũ và tiếng lò sưởi xì xì.

Hai bạn đứng trong một căn phòng dài, tường gỗ sẫm màu. Mấy khung cửa sổ cao có những ô kính nhỏ xíu. Bên ngoài, lá vàng đang rơi.

Một ô kính đã được sửa bằng một nẹp chì mới. Kế bên, ai đó đã khắc một cái búa tí hon lên khung cửa.

"Nước Mỹ," Kami nói khẽ. "Princeton, ở New Jersey. Năm 1939."

Một bé gái đội mũ len ngồi ở một cái bàn dài. Trước mặt bé là ba bức vẽ sáp màu nho nhỏ: một mặt trăng, một con cá và một ngôi sao. Kế bên là một tấm thiệp gấp đôi, bên trong còn trống.

"Mình là Rosa," bé nói. "Hôm nay là sinh nhật em trai mình. Mình muốn em tìm thấy một điều bất ngờ. Nhưng tấm thiệp chỉ có hai mặt, mặt trước và mặt sau. Mà mình có tới ba bức tranh."

Ở đầu bàn bên kia, một anh thanh niên mặc áo len xám đang gấp giấy. Kế bên cuốn sổ của anh là một xấp dải giấy dài, mỏng, xếp ngay ngắn.

"Anh ấy cắt mấy dải đó từ giấy sổ tay," Rosa nói. "Anh ấy nói giấy Mỹ to quá, không vừa cái bìa kẹp kiểu Anh của anh. Anh giữ lại mấy dải thừa."

3. Gấp hết mọi đường

Anh thanh niên đẩy một dải giấy về phía hai bạn. Trên đó có mười hình tam giác vẽ bằng bút chì, cái chỉ lên, cái chỉ xuống, lên, xuống.

"Để mình làm!" Lan nói. "Mình hứa. Mình sẽ gấp hết mọi đường."

Lan gấp tới gấp lui, tới gấp lui, nhanh như xếp quạt. Chẳng mấy chốc Lan cầm một que giấy nhỏ cứng ngắc. Không có hình gì. Cũng không có bí mật gì.

"Đoán mò thì chỉ làm hỏng giấy tốt thôi," Mark nói. "Đọc hình vẽ trước khi tay động. Nhìn nè. Chỉ có vài đường là nét đứt thôi."

Lan nhìn cái que giấy trong tay.

"Mình hứa trước khi mình xem kỹ," Lan nói. "Xin lỗi Rosa nha."

4. Trang sổ tay

Mark cúi xuống cuốn sổ đang mở của anh thanh niên. Anh không ngẩng lên. Anh cũng không giải thích.

Trang sổ vẽ đúng dải mười hình tam giác đó. Có một đường nét đứt sau hình tam giác thứ ba. Có một đường nữa sau hình thứ sáu. Trước hình tam giác cuối cùng, đường kẻ là nét đứt xen chấm.

"Mỗi đường trên hình vẽ đều có việc của nó," Mark nói. "Nét đứt là gấp về phía mình. Nét đứt xen chấm là gấp ra xa, ra phía sau. Vậy là mình gấp về phía mình hai lần, còn hình tam giác cuối cùng thì đi ra sau."

5. Ba và ba

Rosa lấy một dải giấy mới và vuốt cho phẳng.

"Góc trước đã, luôn luôn vậy," Cornelia nói. "Đếm ba hình tam giác. Giờ đưa phần còn lại qua, cho mép giấy khít với nhau."

Rosa gấp. Dải giấy cong xuống và bắt chéo qua chính nó.

"Ba cái nữa," Cornelia nói. "Đầu chạm đầu, rồi giữ."

Rosa gấp tiếp. Giờ tờ giấy thành hình lục giác, một hình có sáu cạnh, giống như một ô tổ ong. Một hình tam giác còn thò ra bên hông.

"Ba, ba, ba, và dư một," Inkling nói. "Mười."

6. Gấp sai chiều

"Để mình gấp cái cuối," Inkling nói. Inkling gấp hình tam giác còn lại qua mặt trước.

Nó nằm lên trên hình lục giác. Nó không chạm vô hình tam giác đầu tiên chút nào. Rosa thử dán, nhưng chẳng có chỗ nào cho keo bám.

"Nó không mở ra được," Rosa buồn bã nói. "Chỉ là một cục giấy dẹp thôi."

"Cái này sửa được mà," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp còn nhớ."

Inkling mở nếp gấp cuối ra. Nếp gấp còn hiện chỗ nó từng nằm. Lần này Inkling gấp hình tam giác ra phía sau, vòng qua mép. Nó nằm phẳng sát vô mặt sau của chính hình tam giác đầu tiên.

"Vừa khít rồi," Rosa nói.

7. Giữ yên

"Giữ yên," Presso nói. "Giờ ấn cho phẳng. Miết móng tay dọc theo từng nếp gấp."

Rosa ấn từng mép. Rồi bé chấm một chút keo lên hình tam giác còn lại và giữ nó áp vô hình đầu tiên.

"Ấn chậm, ấn chắc," Presso nói. "Nếp gấp nào được ấn là nếp gấp ở lại."

Cả nhóm đếm tới ba mươi trong lúc chờ keo khô.

8. Bóp, đẩy, mở

"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Giờ xem nè."

Kami chỉ cho Rosa cách làm. Bóp hai hình tam giác lại với nhau. Đẩy góc đối diện vô trong. Rồi mở phần giữa ra như một bông hoa.

Hình lục giác lộn từ trong ra ngoài. Một mặt chưa ai từng thấy hiện ra phía trước.

"Có chín hình tam giác," Inkling nói. "Mỗi cái có hai mặt. Vậy là mười tám. Mà mỗi mặt lớn dùng sáu cái. Vậy là có ba mặt."

Rosa vẽ mặt trăng ở mặt trước và con cá ở mặt sau. Bé giấu ngôi sao ở mặt bên trong.

Ở bữa tiệc, em trai bé lật hình lục giác qua lại, qua lại. Rồi em bóp, đẩy và mở nó ra. Em la lên. Ngôi sao kìa.

Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.

Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.

Trở lại Bãi Cỏ

Ở xưởng in, Lan muốn làm một tấm thiệp bí mật cho Inkling. Lần này Lan đọc mấy đường kẻ trước khi gấp một đường nào.

Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Vì sao hình tam giác cuối cùng phải đi ra phía sau?

The Honest Page

Which parts of this story are true, stretched or made up?

True

  • In 1939 Arthur Stone, a student from England at Princeton University, found the first flexagon. His new American paper did not fit his English binder, so he cut the ends off and started folding the strips. Source
  • Three of his friends, Bryant Tuckerman, Richard Feynman and John Tukey, joined him. They called themselves the Flexagon Committee. Source
  • Martin Gardner wrote about flexagons in Scientific American in December 1956. People liked it so much that it started his long-running column of mathematical games. Source
  • The three-face flexagon is made from nine triangles in a strip, plus one more to glue. Nine triangles have eighteen sides, and they show as three faces of six triangles each.

Stretched

  • The young man folding strips in our story never says his name. What we simplified: We kept the real Arthur Stone in the background so the children and the cast solve the problem themselves; nobody knows exactly where he sat to fold.
  • In our story his notebook shows the folding drawing for the strip. What we simplified: We drew our own simple folding drawing; we do not know what his own notes looked like.

Made up

  • Rosa, her little brother and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.