The Paper Door · Grower · Tiếng Việt
1. Xưởng in
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Tia lửa nhảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Đi chỗ nào đông người nha," Lan nói. "Mình thích chỗ đông vui."
"Vậy gấp mình thành một cái ly," Kami nói. "Cái ly là để chia sẻ."
Hai bạn xoay Kami thành hình thoi và gấp góc dưới lên góc trên. Hai bạn gấp hai góc bên chéo qua. Hai bạn gấp mấy cái vạt xuống, một cái ở trước và một cái ở sau. Một cái ly giấy nhỏ.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Hai mươi lăm người
Hai bạn bước vô một căn phòng lớn, sáng sủa, có cửa sổ cao. Từng dãy bàn dài đặt trên sàn gỗ. Ở bàn nào cũng có người đang gấp những tờ giấy vuông nhỏ, phần lớn là người lớn, và vài đứa trẻ.
"Nước Mỹ," Kami nói khẽ. "New York. Ngày sáu tháng Mười, năm 1958."
Xa xa ở phía trước, một bà cụ tóc bạc giơ lên một con chim giấy. Ai cũng nghiêng người tới để nhìn.
Ở cái bàn gần nhất có một bé gái thắt bím tóc nâu. Bé cầm một tờ giấy vuông màu xanh, trông như sắp khóc.
"Mình là Ruth," bé nói. "Em trai mình là Leo bị gãy chân. Em phải nằm trên giường mấy tuần liền. Mình tới đây để mang về cho em một thứ gì để gấp."
"Vậy hỏi cô giáo đi," Lan nói.
Ruth lắc đầu. "Ở đây có hai mươi lăm người. Mà cô đâu có về nhà với mình được."
3. Cái ly trong túi áo
"Để mình làm!" Lan nói. "Mình hứa." Lan gấp một cái ly thật nhanh rồi nhét vô túi áo Ruth. "Đó. Mang cái này về cho Leo."
"Một cái ly gấp xong rồi đâu chỉ được cho ai các bước," Mark nói. "Leo muốn tự gấp, chứ đâu phải chỉ cầm một cái. Đọc hình vẽ trước đã."
Lan nhìn cái ly thò ra khỏi túi áo. Leo sẽ nhìn nó, rồi sao nữa?
"Mình hứa trước khi mình xem kỹ," Lan nói. "Xin lỗi Ruth nha."
4. Phấn trên bảng
Ở phía trước có một cái bảng đen đầy hình vẽ bằng phấn. Mark dẫn Ruth lên đó, đi vòng sau lưng mấy cái ghế.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động," Mark nói. "Nhìn nè. Một hình vuông đứng trên một góc. Một đường nét đứt ngang qua giữa. Mấy nét đứt này chỉ chỗ mỗi góc đáp xuống."
"Là cái ly," Ruth nói chậm rãi. "Hình thoi, gấp đôi, mấy góc, rồi mấy cái vạt."
"Mỗi đường trên hình vẽ đều có việc của nó," Mark nói.
5. Góc chạm góc
Trở lại bàn, Cornelia đứng kế bên tờ giấy vuông màu xanh của Ruth.
"Góc chạm góc," Cornelia nói. "Cho mấy góc khít nhau."
Ruth gấp góc dưới lên góc trên. Một hình tam giác.
"Giờ tới góc bên," Cornelia nói. "Đưa nó qua hết cỡ, cho chạm mép bên kia."
Ruth gấp góc trái chéo qua. Rồi tới góc phải, y như vậy.
"Ba lần gấp," Inkling nói.
6. Bị dính chặt
Hai cái vạt dựng đứng ở phía trên. Ruth gấp cả hai xuống cùng một lúc.
Bé thử mở cái ly ra. Nó không mở được. Nó đóng chặt, như một cái miệng không chịu nói.
"Nó hư rồi," Ruth nói.
"Gấp lệch chỉ là lần đầu thôi," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp còn nhớ."
Ruth mở mấy cái vạt ra. Lần này một cái vạt gấp xuống phía trước, cái kia gấp xuống phía sau. Phía trên có một khe hở nhỏ.
7. Nước
"Giữ yên," Presso nói. "Giờ ấn cho phẳng."
Ruth giữ yên từng cái vạt và ấn. Một lần gấp đôi, hai góc, hai cái vạt.
"Năm lần gấp," Inkling nói, đếm trên ngón tay.
Trên bàn có một bình nước. Ruth mở miệng cái ly ra, và Lan rót vô một chút. Nó giữ được nước. Ruth bật cười thành tiếng.
8. Joe
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Nhưng đây mới là thử thách thật. Bạn có truyền mình cho người khác được không?"
Ở bàn kế bên có một bạn trai tên Joe. Bạn đang xoay một tờ giấy vuông màu xanh lá vòng vòng. Bạn chưa từng gấp cái ly bao giờ.
Ruth ngồi xuống kế bên Joe. Bé không chạm vô tờ giấy của Joe lần nào. Bé chỉ từng bước trên tờ giấy của chính mình và nói Joe phải làm gì. Góc chạm góc. Hai góc chéo qua. Một cái vạt ở trước. Một cái vạt ở sau.
Lan cầm cái bình lên để kiểm tra. Lan rót một chút nước vô cái ly của Joe. Nó giữ được.
Ruth bỏ hai tờ giấy vuông màu xanh vô túi áo, một tờ cho mình và một tờ cho Leo.
Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Ở xưởng in, Inkling dạy Lan gấp cái ly. Inkling để tay trên đùi suốt từ đầu tới cuối.
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Vì sao mấy cái vạt phải một cái ở trước và một cái ở sau?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- On 6 October 1958 Lillian Oppenheimer started a monthly folding lesson in New York, at the Japan Society in Manhattan. Twenty-five people came to the first one. Source
- Her group became the Origami Center. She taught Scouts, Red Cross groups, people in nursing homes and patients in a New York hospital, and she wrote letters to folders all over the world. Source
- She chose the Japanese word origami instead of paper folding, and it became the word most English speakers use. Source
- The paper cup takes five folds: one in half, two corners across, and two flaps down, one in front and one behind.
Stretched
- In our story the woman at the front holds up a paper bird and never comes over to help. What we simplified: We kept the real Lillian Oppenheimer in the background, so Ruth and the cast solve the problem themselves. We do not know what she folded at that first lesson.
- In our story the blackboard shows the steps of the cup. What we simplified: We do not know what was on the walls that day, so we drew our own simple chalk pictures.
Made up
- Ruth, her brother Leo, Joe and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.