The Paper Door · Grower · Tiếng Việt
1. Xưởng in
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Tia lửa nhảy qua Bãi Cỏ rồi vô xưởng in. Nó dừng lại trên cái bàn dài, kế bên một tờ giấy vuông.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Đi chỗ nào có cái máy lớn nha," Lan nói. "Một cái máy ồn ào."
"Vậy gấp đôi mình lại," Kami nói, "rồi gấp hai góc xuống thành một cái mái nhà."
Hai bạn gấp đôi Kami, trên xuống dưới. Hai bạn gấp hai góc trên xuống cho tới khi chúng gặp nhau ở giữa. Một cái mái nhọn nhỏ.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Mực dính trên tóc
Điều đầu tiên là mùi. Mùi mực, mùi dầu và mùi mạt cưa, cùng một lúc.
Hai bạn đứng trong một căn phòng bụi bặm có một khung cửa sổ xám. Một cái máy in bằng sắt đen khổng lồ đứng ở giữa. Một người đàn ông xắn tay áo kéo cái cần dài của nó, và nó kêu cạch, rồi kẽo kẹt.
"Nước Anh," Kami nói. "London. Năm 1871."
Mấy khối gỗ nhỏ nằm trên một cái ghế dài. Mỗi khối có một hình được khắc vô, bị ngược chiều. Trên tường treo một bức tranh in một con hải mã đi cạnh một người đàn ông đội mũ giấy gấp.
Một bé gái đeo tạp dề trắng cầm một tờ báo dài. Trên má bé có một vết mực.
"Mình là Nell," bé nói. "Đó là ba mình. Ba in mấy bức tranh để thợ khắc kiểm tra. Nhìn tóc ba kìa."
Hai bạn nhìn. Tóc ông đầy những đốm đen.
"Mực văng ra từ mấy cái trục lăn," Nell nói. "Ba lúc nào cũng đội mũ giấy, mà ba để quên ở nhà rồi. Ngày mai là ngày quan trọng. Tranh cho một cuốn sách mới sẽ được in."
"Vậy làm cho ba một cái mũ mới đi," Lan nói.
Nell giơ tờ báo lên. "Đây là tờ giấy duy nhất mình được dùng. Mấy tờ kia là để in. Mà nó dài, đâu có vuông."
3. Cây kéo
"Để mình làm!" Lan nói. "Mình hứa. Mình sẽ cắt cho nó vuông, giống Kami." Lan chụp cây kéo lớn trên ghế dài.
"Nhìn coi đường kẻ dừng ở đâu," Mark nói. Mark chỉ bức tranh trên tường. "Cái mũ đó không có vết cắt nào hết. Đọc hình vẽ trước đã."
Lan dừng lại, cây kéo còn mở. Nếu Lan cắt tờ giấy, sẽ có một hình vuông và dư ra một dải dài, mỏng. Một dải giấy như vậy thì chẳng dùng được việc gì.
"Mình hứa trước khi mình xem kỹ," Lan nói, rồi đặt cây kéo xuống. "Xin lỗi Nell nha."
4. Bức tranh trên tường
Mark đứng trước bức tranh con hải mã và người đàn ông đội mũ.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động," Mark nói. "Mái của cái mũ là một chóp nhọn làm từ hai góc. Còn phía dưới là một cái vành, gấp lên vòng quanh."
"Hai góc," Inkling nói. "Khoan, mình đặt tên được nè. Đó là cái mái nhà."
"Mà một cái mái như vậy thì cần tờ giấy dài hơn bề ngang," Mark nói. "Gấp đôi lại, nếp gấp ở phía trên. Mỗi đường trên hình vẽ đều có việc của nó."
Nell nhìn tờ báo dài của mình. "Vậy là nó đúng hình rồi."
5. Mép chạm mép
Cornelia ngồi trên ghế dài kế bên tờ báo.
"Góc trước đã, luôn luôn vậy," Cornelia nói. "Nhưng trước tiên là mép. Đưa mép trên xuống mép dưới. Cho thật khít."
Nell gấp đôi tờ giấy. Giờ nếp gấp nằm ở phía trên.
"Giờ một góc trên, xuống tới đường giữa," Cornelia nói.
Nell gấp góc trái xuống cho tới khi mép của nó nằm trên một đường tưởng tượng ở chính giữa. Rồi bé gấp góc phải xuống cho gặp góc kia.
"Ba lần gấp," Inkling nói.
6. Cái mái nghiêng
Nhưng góc thứ hai gấp lố quá. Nó trượt qua khỏi đường giữa, và cái mái nghiêng qua như một ống khói sắp đổ.
"Trông nó xiêu vẹo quá," Lan nói.
Má Nell đỏ lên. "Ngày mai ba cần nó rồi."
"Gấp lệch chỉ là lần đầu thôi," Crinkle nói. "Mở nhẹ ra. Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp còn nhớ."
Nell nâng góc đó lên lại rồi gấp lần nữa, thật chậm, cho tới khi nó vừa chạm góc thứ nhất ở đường giữa. Cái mái đứng thẳng lên, nhọn hoắt.
7. Mấy cái vành
Ở phía dưới cái mũ, còn hai dải báo thò ra.
"Giữ yên," Presso nói. "Giờ ấn cho phẳng."
Nell gấp dải phía trước lên trùm qua mấy cái góc rồi ấn. Rồi bé xoay cái mũ lại, gấp dải phía sau lên đằng sau, và ấn luôn.
"Một lần gấp đôi," Inkling đếm. "Hai góc. Hai cái vành. Năm lần gấp."
Nell mở phía dưới ra. Đó là một cái mũ, nhọn ở trên, có vành vòng quanh.
8. Suốt buổi chiều
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Nhưng một cái mũ có một thử thách thật. Nó phải nằm yên trên đầu trong lúc làm việc."
Nell mang cái mũ tới cho ba. Ông bật cười và đội nó lên.
Suốt buổi chiều ông làm việc bên cái máy in. Ông cúi xuống mấy cái trục lăn. Ông kéo cái cần dài. Ông cúi người xuống xem từng bức tranh in ra. Cái mũ không rớt lần nào.
Cuối ngày ông cởi mũ ra. Inkling nhìn tóc ông trước, chưa nói gì hết. Cái vành lốm đốm mực đen. Tóc ông sạch trơn. "Giờ nó mới là cái mũ," Inkling nói.
"Mình vẫn là một tờ giấy," Kami nói. "Kể cả khi mình không phải hình vuông."
Ba của Nell treo cái mũ lên một cây đinh cho ngày quan trọng.
Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Ở xưởng in, Lan tìm thấy một tờ giấy cũ dài. Lan gấp một cái mũ từ tờ giấy đó, không cắt chút nào, rồi đội nó trong lúc bôi mực lên mấy cái trục lăn.
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Vì sao tờ giấy dài rốt cuộc lại đúng hình?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- In Lewis Carroll's book Through the Looking-Glass, which came out in London at the end of 1871, John Tenniel's picture shows the Carpenter wearing a folded paper hat. Source
- Printers, carpenters, masons and painters wore folded paper hats. Printers wore them to keep ink out of their hair, and could fold a new one when a hat got inky. Source
- The box-shaped printer's hat starts as the simple pointed newspaper hat, folded a few more times. Some workmen's hats were folded from a square, and some from a longer sheet. Source
- Tenniel's pictures were drawn on wood and cut by engravers, the Dalziel brothers, so they could be printed in the book. Source
- The paper hat takes five folds: one in half, two corners down to the middle, and two brims up, one in front and one behind.
Stretched
- In our story the picture of the Carpenter hangs on the wall of a printing room the day before the big printing. What we simplified: We do not know which room printed the proofs, or on which day. Mr Tenniel himself never comes into our story.
- In our story the carpenter's hat is a simple pointed hat. What we simplified: The hat in Tenniel's picture is the box-shaped kind. We kept the simple first part, the newspaper hat, which is where the box hat starts.
Made up
- Nell, her father and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.