The Paper Door · Reader · Tiếng Việt
1. Tia lửa và khuôn mặt cún con
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Đó là một buổi sáng xám và lộng gió trên Bãi Cỏ, cái kiểu sáng mà lá cây bay vòng vòng và chẳng ai giữ được cái mũ trên đầu. Lan chạy theo tia lửa, mũ trùm vàng phần phật. Inkling đi phía sau, một tay giữ áo khoác cho khép lại, mắt dõi theo tia lửa đi đâu chứ không chỉ đuổi theo nó.
Tia lửa đi đúng chỗ nó lúc nào cũng đi. Ngang qua lán sửa đồ. Ngang qua cái ghế dài có tấm ván lỏng. Tới tận cửa xưởng in, nó lơ lửng ở đó, cam rực, cho tới khi hai bạn đẩy cửa ra cho nó vô.
Xưởng in ấm áp, có mùi mực và mùi giấy cũ. Mấy tờ giấy dài đang phơi trên một sợi dây phía trên mấy cái máy in. Tia lửa đi ngang qua cái bàn dài rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông, một mặt màu cam, một mặt màu kem.
Tờ giấy vuông ngồi dậy.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Đi chỗ nào có tuyết nha," Lan nói liền. "Tuyết thiệt. Tuyết dày thiệt dày, té nhào vô được luôn. Tớ chưa thấy tuyết bao giờ."
"Mình không hứa dày đâu," Kami nói. "Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới, mà mình đâu có chọn được thời tiết. Bắt đầu bằng cái mấy bạn biết đi. Bắt đầu bằng một con cún."
Inkling biết làm con cún. Bạn xoay Kami cho một góc chỉ lên trên, như một hình thoi. Bạn gấp góc trên xuống chạm góc dưới, thành một hình tam giác có mũi nhọn ở dưới. Bạn gấp góc trái xuống kế bên khuôn mặt làm một cái tai, rồi gấp góc phải xuống làm cái tai kia. Rồi bạn gấp chóp dưới lên một chút, làm cái mũi.
Đó là một khuôn mặt cún con có hai cái tai cụp, đang ngước lên nhìn hai bạn từ trên bàn.
"Nó cần có mắt," Lan nói.
"Nó cần được miết," Inkling nói, rồi lấy ngón tay cái miết dọc mấy nếp gấp.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Ngôi nhà nhỏ lạnh lẽo
Khuôn mặt cún con mở ra rộng hơn, rộng hơn nữa, cho tới khi bên trong nó đầy ánh sáng trắng.
Lan bước qua trước, dĩ nhiên rồi. Inkling bước qua sau, cầm Kami bằng một góc.
Trời lạnh. Đó là điều đầu tiên, trước mọi thứ khác. Không phải lạnh ẩm như trên Bãi Cỏ, mà là lạnh khô và buốt, véo vào mũi hai bạn. Hơi thở của hai bạn thành những đám mây nhỏ.
"Tuyết!" Lan nói.
Lan nói đúng. Ngoài cửa sổ, một lớp tuyết mỏng nằm dọc theo một hàng rào gỗ và trên mái nhà bên cạnh. Nó không dày tới mức té nhào vô được. Nhưng nó là tuyết thiệt.
Hai bạn đang đứng bên trong một ngôi nhà gỗ nhỏ. Sàn nhà trải chiếu rơm màu nhạt, mềm và êm dưới chân. Tường thì không hẳn là tường. Đó là những tấm bình phong trượt, làm bằng giấy trắng mỏng căng trên khung gỗ, và nắng mùa đông xuyên qua chúng thành một vầng sáng dịu. Trong một góc, một cái lò sắt nhỏ kêu tích tắc và xì xì, trên đó có một cái ấm đang bốc hơi.
"Tụi mình nên cởi giày ra," Inkling nói, nhìn mấy tấm chiếu. "Tớ nghĩ ở đây người ta làm vậy."
Hai bạn để giày lại bên bậc thềm.
"Tụi mình đang ở đâu vậy?" Lan hỏi.
Kami sột soạt. "Nhật Bản," Kami nói. "Một thành phố lớn tên là Tokyo. Năm 1954."
"Lại Nhật Bản," Inkling nói. "Giống ngôi chùa có mấy con hạc."
"Lâu lắm sau mấy con hạc," Kami nói. "Hơn một trăm năm mươi năm. Cánh cửa nào cũng mở ra một nơi nào đó. Cánh này mở ra ở đây."
3. Chuyện khó của Hana
Giữa phòng có một cái bàn gỗ thấp, thấp tới mức phải quỳ mới dùng được. Một bé gái đang quỳ bên bàn.
Bé cỡ tám tuổi, tóc đen cắt ngắn, mặc một cái áo len đan dày và một cái váy len dài. Trước mặt bé là một cái phong bì màu nâu, một cây bút chì, và một tờ giấy viết thư. Tờ giấy trắng trơn. Bé nhìn chằm chằm vào nó như thể nó vừa làm gì sai.
Lan, vốn chẳng bao giờ mắc cỡ được lâu, quỳ xuống ở phía bên kia bàn.
"Chào bạn," Lan nói. "Tớ là Lan. Đây là Inkling. Còn kia là Kami."
Bé gái nhìn Kami, Kami vẫy vẫy một góc. Bé chớp mắt, rồi quyết định không hỏi.
"Mình là Hana," bé nói. "Mình đang tập viết một lá thư. Mà mình không biết viết sao."
"Tớ viết thư giỏi lắm," Lan nói. "Thư gửi cho ai?"
"Cho em họ mình, Yuki," Hana nói. "Tuần sau em tròn năm tuổi. Em ở xa lắm, trên núi, trong một ngôi làng chỉ có một tiệm. Mình không đi dự sinh nhật em được. Nên mình muốn gửi cho em một món quà."
"Quà gì?" Inkling hỏi.
Hana lấy một tờ giấy vuông nhỏ ra khỏi túi áo len và gấp nó, thật nhanh, chẳng cần nhìn. Một hình tam giác. Hai cái tai. Một cái mũi. Bé giơ lên một khuôn mặt cún con bằng giấy.
"Cái này nè," bé nói. "Mà không phải gửi con cún. Mình muốn gửi cho em cách gấp nó. Vậy là em muốn làm bao nhiêu con cũng được. Em thích chó lắm, mà nhà em không nuôi chó được."
"Món quà hay đó," Lan nói.
"Hay thật," Hana nói. "Nhưng có một chuyện khó." Bé đặt con cún xuống. "Yuki chưa biết đọc. Em mới bắt đầu học chữ cái. Mà ở nhà em không ai biết gấp con cún. Mẹ em chưa từng học. Tay bà em thì cứng quá rồi."
Mọi người cùng nhìn tờ giấy viết thư trắng trơn.
"Vậy là mình phải gửi lời chỉ dẫn," Hana nói. "Cho một người không biết đọc."
4. Chữ, chữ, toàn chữ
Lan nảy ra một ý. Ý của Lan thì hay bay ra khỏi miệng trước khi nó kịp tới nơi.
"Để tớ làm!" Lan nói. "Tớ hứa. Bạn khỏi lo. Tớ sẽ viết hết ra thật rõ ràng, rồi có người đọc cho em nghe."
Bạn cầm cây bút chì lên và kéo tờ giấy về phía mình.
"Lấy góc trên," Lan vừa nói vừa viết, "đưa xuống góc dưới, cho nó thành một hình tam giác có mũi nhọn ở dưới. Rồi lấy góc bên trái, mà đừng đưa qua hết, chỉ đưa xuống thôi, kiểu như kế bên khuôn mặt, cho nó thòng xuống như cái tai, đừng xa quá, rồi..."
Chữ cứ chạy dài. Hết một dòng, rồi hai dòng, rồi năm dòng. Lan viết nhỏ lại cho vừa. Tờ giấy đã đầy một nửa, mà mới xong nếp gấp đầu tiên với một chút nếp thứ hai.
"Yuki đâu có đọc được chữ," có ai đó nói phía sau lưng bạn.
Lan quay lại. Ở cửa là Mark, người vẽ mọi đường gấp trên đời và chẳng thích gì hơn một hình vẽ đẹp. Mark gài một cây bút chì sau tai, như mọi khi, và đang nghiêng đầu nhìn trang giấy của Lan.
"Có người đọc cho em mà," Lan nói.
"Ai?" Mark hỏi. "Hana nói mẹ em không biết gấp. Mẹ em đọc mấy chữ đó rồi cũng không biết 'đừng xa quá' là sao. 'Kiểu như kế bên khuôn mặt' thì chỗ nào cũng được hết."
Lan nhìn trang giấy. Mark nói đúng. Nó ghi "kiểu như". Nó ghi "đừng xa quá". Nó ghi "chỉ đưa xuống thôi, kế bên". Với một người chưa từng thấy con cún giấy, mấy chữ đó chẳng vẽ ra được hình gì hết.
"Đường kẻ không nói dối, nhưng thư dài thì làm người ta lạc," Mark nói. "Đọc hình vẽ trước đã."
Lan đặt cây bút chì xuống. Tai bạn nóng bừng.
"Tớ hứa trước khi kiểm tra," Lan nói nhỏ. "Xin lỗi nha, Hana. Tớ viết kín tờ giấy của bạn rồi."
"Mình còn giấy mà," Hana nói. "Giấy là thứ duy nhất mình có nhiều."
Bé lật tờ giấy lại cho mấy dòng chữ úp xuống, rồi đẩy một tờ mới qua.
Inkling để ý thấy sau đó Lan ngồi đè lên hai bàn tay một hồi lâu, như thể bạn không tin hai bàn tay của mình lắm.
5. Người đàn ông ở phòng bên
"Mark," Inkling nói. "Hình vẽ nào? Đâu có hình vẽ nào."
Mark hất đầu về phía cuối phòng. Một tấm bình phong giấy đang hé mở một chút. Qua khe hở, mấy bạn nhìn được sang phòng bên cạnh.
Ở đó, một người đàn ông ngồi bên một cái bàn thấp khác. Ông mặc một cái áo khoác sẫm màu trơn, tay áo xắn lên. Ông đang vẽ bằng cọ, thật chậm, nhúng cọ vào một cái đĩa mực nhỏ rồi nhấc lên. Chung quanh ông trên chiếu là những tờ giấy đang phơi cho khô. Trên bàn kế bên ông có mấy con vật bằng giấy gấp: một con hạc dang cánh, một con ếch trông như sắp nhảy, và một con chó nhỏ trông sống động tới mức Lan gần như chờ nó vẫy đuôi.
Người đàn ông không ngẩng lên. Ông không giải thích. Ông chỉ vẽ.
"Đó là hàng xóm của mình," Hana thì thầm. "Ông gấp giấy suốt ngày. Mẹ nói ông đang làm một cuốn sách."
Mark nhón chân đi tới khe hở của tấm bình phong. Bạn không bước vô. Bạn chỉ nhìn mấy hình vẽ đang phơi trên chiếu, như mình nhìn một tấm bản đồ.
Một lát sau bạn quay lại và quỳ xuống bên bàn của mấy bạn.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. "Ông vẽ mỗi nếp gấp thành một hình. Mà hình nào cũng dùng cùng mấy dấu này thôi. Coi nè." Bạn cầm cây bút chì của Hana và vẽ lên tờ giấy mới.
Bạn vẽ một đường bằng những gạch ngắn. "Nét đứt là gấp chỗ này, về phía mình. Tờ giấy lật lên và đi qua, và mình thấy nếp gấp như một thung lũng nhỏ."
Bạn vẽ thêm một đường, lần này là những gạch ngắn có chấm xen giữa. "Nét đứt xen chấm là gấp ra phía sau. Tờ giấy đi ra xa mình, và nếp gấp giống như đỉnh một ngọn núi."
Rồi bạn vẽ một mũi tên cong, bắt đầu ở một điểm và đáp xuống một điểm khác. "Còn mũi tên chỉ tờ giấy đi về hướng nào. Nó bắt đầu ở đâu, và đáp xuống ở đâu."
Hana nhìn chằm chằm ba cái dấu.
"Không có chữ nào hết," bé nói chậm rãi.
"Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó," Mark nói. "Không có cái nào là chữ hết. Mình không cần biết đọc mới hiểu được chúng. Mình chỉ cần nhìn thôi."
Inkling nhìn mấy tờ giấy đang phơi qua khe hở. Bạn thấy nét đứt và mũi tên trên tờ nào cũng có, hình này nối hình kia, như một cuộn phim.
"Nó là một ngôn ngữ," bạn nói. "Một ngôn ngữ dành cho nếp gấp."
Lần này, chẳng ai nói là bạn đặt tên quá sớm.
6. Hình vẽ đầu tiên
"Góc chạm góc," một giọng nói vui vẻ vang lên. "Luôn luôn làm góc trước."
Đó là Cornelia, người làm cho hai góc nào cũng gặp nhau như thể chúng sinh ra là để dành cho nhau. Bạn lấy một tờ giấy vuông mới và xoay nó cho một góc chỉ lên trên, như một hình thoi.
"Cho hai góc gặp nhau thật khít," Cornelia nói. "Mũi chạm mũi, rồi giữ."
Bạn đưa góc trên xuống nằm lên góc dưới. Hai góc gặp nhau khít khao. Bạn giữ chúng lại, miết chính giữa, và có một hình tam giác với mũi nhọn ở dưới.
"Giờ vẽ nó ra đi," Mark nói.
Hana cầm cây bút chì lên. Bé nghĩ thật lâu. Rồi bé vẽ một hình vuông, đứng trên một góc như một hình thoi. Ngang qua chính giữa, từ góc trái tới góc phải, bé vẽ một đường nét đứt. Rồi bé vẽ một mũi tên cong, bắt đầu từ góc trên và lượn xuống đáp vào góc dưới.
Mọi người nhìn nó.
"Nó nói: gấp góc trên xuống góc dưới," Inkling nói. "Theo đường chính giữa. Về phía mình."
"Yuki hiểu được cái này," Hana nói. Mặt bé đã khác hẳn. Trông bé như một người vừa tìm ra đầu của một cuộn chỉ rối.
Bên dưới hình vẽ thứ nhất, Hana vẽ thêm một hình nhỏ thứ hai: hình tam giác, đúng như nó trông sau khi gấp. "Để em kiểm tra lại," Hana nói. "Nếu tờ giấy của em giống vầy là em làm đúng."
"Ông ấy cũng làm vậy đó," Mark nói, hài lòng. "Một hình trước, một hình sau."
7. Cái tai mèo
Nếp gấp tiếp theo là cái tai thứ nhất.
"Để tớ vẽ cái đó," Inkling nói. "Khoan, tớ gọi tên được nè. Nó là mũi tên tai."
Bạn cầm cây bút chì. Bạn vẽ hình tam giác, và một đường nét đứt ngắn gần góc trái, xéo xuống. Rồi bạn vẽ mũi tên, cong ra từ góc trái. Bạn vẽ nó cong lên.
"Để tớ làm trước," Lan nói, nãy giờ ngồi đè lên hai bàn tay lâu lắm rồi. "Tớ sẽ gấp y chang như nó chỉ. Không phải như tớ biết. Mà như nó chỉ."
Bạn cầm hình tam giác lên. Bạn nhìn hình vẽ của Inkling. Bạn gấp theo đường nét đứt, và bạn di chuyển cái góc đúng theo hướng mũi tên chỉ: lên trên.
Cái tai dựng đứng lên khỏi đỉnh đầu, nhọn hoắt.
Hana phá lên cười. "Đó đâu phải con cún," bé nói. "Đó là con mèo mà!"
Inkling đỏ mặt tới tận vành tai. Bạn đặt tên quá sớm. Bạn đã vẽ mũi tên trước khi thật sự nhìn coi cái tai nằm ở đâu.
"Tớ vẽ sai rồi," Inkling nói. "Yuki sẽ làm ra con mèo. Em sẽ rối lắm cho coi."
"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," một giọng nói hiền hậu vang lên.
Đó là Crinkle, người chẳng bao giờ buồn vì một lỗi sai mà chỉ thấy chúng thú vị.
"Vuốt phẳng ra rồi thử lại," Crinkle nói. "Nếp gấp nhớ mà."
Lan mở cái tai mèo ra thật nhẹ. Một đường mờ mờ còn hằn lại trên tờ giấy ở chỗ đã gấp. Đường đó nằm đúng chỗ. Chỉ có hướng là sai thôi.
"Thấy chưa?" Crinkle nói. "Đường gấp thì đúng. Mũi tên chỉ sai hướng cho nó. Sửa mũi tên, đừng sửa nếp gấp."
Inkling tẩy mũi tên đi. Bạn vẽ lại nó, cong ra từ góc trái rồi đi xuống, cho nó đáp xuống kế bên khuôn mặt, bên dưới nếp gấp.
Lan gấp lại, theo mũi tên mới. Lần này cái tai cụp xuống kế bên khuôn mặt, mềm mềm và lòng thòng, như tai cún.
"Cún nè," Hana nói, gật đầu chắc nịch.
Mấy bạn vẽ cái tai bên phải y vậy. Inkling kiểm tra mũi tên ba lần rồi mới cho ai gấp.
8. Miết phẳng rồi mới vẽ
Tờ giấy đã bắt đầu mềm ở mấy góc vì gấp ra gấp vô nhiều quá.
"Giữ yên nó," một giọng nói chậm rãi và điềm tĩnh vang lên. "Giờ miết cho phẳng."
Đó là Presso, người không bao giờ vội và nếp gấp của bạn thì không bao giờ bung ra.
"Nếu tờ giấy xê dịch trong lúc mình vẽ," Presso nói, "thì hình vẽ chẳng vẽ được cái gì hết. Giữ yên nó. Miết chậm, miết chắc. Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."
Presso giữ từng nếp gấp thử nằm phẳng trên bàn trong lúc Hana vẽ nó. Đầu tiên là hình tam giác. Rồi hình tam giác có một cái tai. Rồi hình tam giác có hai cái tai.
Còn một nếp gấp nữa. Chóp dưới của khuôn mặt gấp lên một chút, chỉ lớp trên cùng thôi, để làm cái mũi. Presso miết nó, và Hana vẽ nó: một đường nét đứt ngang qua cái chóp, và một mũi tên nhỏ cong lên.
Rồi Hana xếp tất cả mấy hình vẽ thành một hàng dọc theo cái bàn thấp.
Tờ giấy vuông trơn, đứng trên một góc. Tờ giấy vuông có đường nét đứt ngang qua giữa và mũi tên lớn. Hình tam giác có mũi tên tai thứ nhất. Cái tai thứ hai. Cái mũi.
"Bao nhiêu hình?" Lan hỏi.
Inkling đếm thật cẩn thận, chỉ vào từng hình. Lần này bạn chưa nói con số nào cho tới khi đã chạm vào hết mọi hình.
"Bốn nếp gấp," Inkling nói. "Với tờ giấy vuông trơn trước đó. Năm hình."
Lần này bạn nói đúng, và bạn biết vậy.
9. Thử nghiệm
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói, nãy giờ ngồi coi ở mép bàn. "Nhưng hình vẽ chỉ tốt khi nó dạy được người ta. Giờ mấy bạn phải thử nó."
"Thử sao?" Hana hỏi.
"Phải có một người chưa từng thấy con cún gấp nó," Kami nói. "Chỉ bằng mấy hình vẽ thôi. Không ai giúp. Không ai chỉ. Không ai nói một lời nào."
"Khó đó," Lan nói. "Lúc nào tớ cũng muốn giúp."
"Vì vậy bạn mới ngồi đè lên hai bàn tay," Kami nói.
Hana đi tới cửa sổ. Trong khu vườn nhỏ bên cạnh, một bé gái đội mũ đỏ đang in dấu chân trên lớp tuyết mỏng. Đi vòng vòng.
"Đó là Mio," Hana nói. "Em bốn tuổi. Em cũng chưa biết đọc."
Hana kéo cửa ra và gọi em. Mio đi vô, giậm giậm cho tuyết rớt khỏi đôi ủng, hai má hồng hồng.
"Để tớ làm thử nghiệm," Lan nói. Lan đưa cho Mio một tờ giấy vuông và hàng năm hình vẽ. Rồi Lan ngồi lùi lại, ngồi đè lên cả hai bàn tay, và không nói một lời nào, kể cả lúc Mio xoay tờ giấy vòng vòng.
Mio nhìn hình đầu tiên thật lâu. Em nhìn tờ giấy. Em xoay tờ giấy cho tới khi nó đứng trên một góc, giống trong hình. Rồi em nhìn mũi tên, và em gấp góc trên xuống chạm góc dưới.
Em nhìn hình thứ hai. Em so tờ giấy của mình với nó. Nó khớp. Em mỉm một nụ cười nhỏ, riêng của em.
Hình thứ ba. Mũi tên tai, cong xuống. Mio gấp cái góc xuống kế bên khuôn mặt. Hình thứ tư. Cái tai kia. Hình thứ năm. Cái mũi nhỏ.
Em giơ nó lên.
Nó là một con cún. Một con cún nhỏ, hơi lệch một chút, có hai cái tai cụp và một cái mũi nhỏ.
Không ai nói một lời nào hết.
"Cún," Mio nói, khoái chí lắm, rồi em sủa với nó.
Hana bật cười thành tiếng. Bé cầm cây bút chì vẽ hai chấm làm mắt cho con cún của Mio, rồi bé ôm Mio, Mio chẳng phiền gì hết.
10. Lá thư không có chữ
Hana gom năm hình vẽ lại. Bé xếp chúng theo đúng thứ tự rồi nhét vô cái phong bì nâu. Rồi bé lấy tờ giấy viết thư trắng trơn, cái tờ mới, gấp bỏ vô chung, để Yuki có giấy mà tập.
"Bạn không viết gì hết hả?" Lan hỏi. "Cả chúc mừng sinh nhật cũng không?"
Hana nghĩ một hồi. Rồi bé cầm cây bút chì lên và viết đúng một chữ ở mặt trước phong bì, to và rõ. Yuki vừa mới biết đọc tên của chính mình.
YUKI.
"Em sẽ biết là của em," Hana nói. "Và em sẽ biết bên trong phải làm gì. Em nhìn là được."
Qua khe hở của tấm bình phong, người đàn ông ở phòng bên vẫn đang vẽ, chầm chậm, bằng cây cọ của ông. Ông chưa ngẩng lên lần nào. Trên bàn kế bên ông có một con chó nhỏ đứng đó, được gấp khéo tới mức nó như sắp sủa.
"Ông sẽ làm xong cuốn sách chứ?" Inkling thì thầm.
"Mình nghĩ là có," Kami nói. "Sẽ có thật nhiều người gấp theo hình của ông. Người ở khắp nơi trên thế giới, không đọc được một chữ nào trong tiếng của nhau."
11. Hộp thư màu đỏ
"Mình đi gửi nó liền được không?" Hana hỏi. "Trước khi trời tối?"
"Để tớ đi trước!" Lan nói, đã đứng ở bậc thềm.
Mấy bạn mang giày lại ở bậc thềm. Hana quấn một cái khăn choàng dài quanh cổ hai vòng và nhét cái phong bì vô trong áo len, ở đó nó sẽ khô ráo.
Ra ngoài, cái lạnh véo mạnh hơn. Lớp tuyết mỏng kêu ken két dưới giày. Con đường hẹp, hai bên là những ngôi nhà gỗ sát nhau, mái nhà nào cũng có một đường trắng dọc theo mép. Một người đàn ông đạp xe ngang qua, lắc lư, phía sau chở một khay đậu hũ. Một bà đang lấy cây chổi làm bằng cành cây quét tuyết khỏi bậc thềm nhà mình.
Ở góc đường có một cái hộp thư. Nó tròn và đỏ, cao bằng Lan, trên đầu có một cái mái nhỏ như cái mũ. Tuyết đã đọng trên cái mái.
Hana lấy cái phong bì ra khỏi áo len và nhìn nó thêm một lần nữa.
"Lỡ em không làm được thì sao?" bé nói. "Lỡ em bị kẹt ở mấy cái tai, giống Inkling?"
"Tớ để ý thấy một chuyện," Inkling nói. "Giờ mũi tên đúng rồi. Tớ kiểm tra ba lần rồi, nên em sẽ không bị kẹt ở đó đâu."
"Nhanh lên nào!" Lan nói. "Mio làm được, mà Mio mới bốn tuổi. Yuki gần năm tuổi rồi. Vậy là dư nguyên một năm giỏi giang nữa đó."
Hana bật cười. Bé nhón chân lên và đẩy cái phong bì vô khe. Mấy bạn nghe nó rơi xuống bên trong, kêu bộp nhẹ.
"Nó sẽ đi tàu hỏa," Hana nói. "Lên tới núi. Rồi một ông đeo túi sẽ mang nó đi bộ tới nhà Yuki. Có khi mất ba ngày."
"Rồi em sẽ mở nó ra," Lan nói, "mà chẳng có chữ nào hết, vậy mà em sẽ biết chính xác phải làm gì."
Trên đường về, Lan tìm thấy một đám tuyết bên hàng rào dày hơn mấy chỗ khác một chút. Thật ra cũng chưa dày tới mức té nhào vô được. Vậy mà bạn vẫn té nhào vô, cố ý luôn, rồi nằm ngửa ra nhìn bầu trời trắng.
"Nó là thiệt," Lan nói. "Tuyết thiệt thiệt luôn."
"Mỏng lắm," Inkling nói.
"Nó là tuyết đẹp nhất tớ từng thấy," Lan nói, "vì nó là tuyết duy nhất tớ từng thấy."
Mio chạy ra khỏi vườn nhà em và té nhào xuống kế bên Lan, cười khúc khích, giơ con cún giấy lên cao để nó khỏi bị ướt.
Về lại ngôi nhà nhỏ, cái ấm vẫn còn bốc hơi trên lò.
Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi. Bạn nhìn nó, rồi nhìn Kami.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói. "À không, mở mình ra mới đúng."
Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Chiều hôm đó, em trai nhỏ của Lan muốn có một chiếc thuyền giấy, mà phải có liền bây giờ, còn Lan thì phải đi ra tiệm.
Lan không viết giấy nhắn cho mẹ. Bạn không viết một chữ nào hết. Bạn lấy một tờ giấy vuông và vẽ ra: một đường nét đứt ngang qua giữa, và một mũi tên cong. Rồi một hình nữa, rồi một hình nữa.
Khi bạn về, em trai đã tự gấp được chiếc thuyền của mình. Nó bị lệch. Vậy mà nó vẫn nổi.
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Đường nét đứt đã nói gì, và mũi tên đã nói gì?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- In 1954 Akira Yoshizawa, a Japanese paper folder, published his first book, New Origami Art. In it he used a drawing language for folds. Source
- In that language a dashed line means fold the paper in front of itself, and a line of dashes and dots means fold it behind. Arrows show which way the paper moves. Source
- Yoshizawa did not invent every mark. The first book of folding, printed in 1797, already had drawings, but they were hard to follow. Later Samuel Randlett and Robert Harbin added a few marks, and folders all over the world now use the system. Source
- The paper puppy takes four folds. With a picture of the square before the first fold, that makes five pictures.
Stretched
- The man drawing in the next room in our story never says his name. What we simplified: We kept the real Akira Yoshizawa in the background so the children and the cast solve the problem themselves; we do not know which room he drew in, or that he lived next door to anyone called Hana.
- In our story his drying drawings show the dashed line and the arrow. What we simplified: We drew our own simple pictures, not his pages, and the brush he holds is a guess.
Made up
- Hana, her cousin Yuki, the little neighbour and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.