The Paper Door · Reader · Tiếng Việt
Nghe cùng
Loading audio…
Giọng đọc do AI tạo ra. Chữ trên trang này là lời đọc.
1. Tia lửa và cái ly giấy
Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.
Đó là một buổi chiều mưa lâm râm trên Bãi Cỏ. Mưa nhỏ tới mức mình không thật sự cảm thấy, chỉ thấy, lơ lửng trong không khí như bụi. Lan chạy theo tia lửa, mũ trùm vàng kéo lên đầu. Inkling đi phía sau, dõi theo tia lửa đi đâu chứ không chỉ đuổi theo nó.
Tia lửa đi đúng chỗ nó lúc nào cũng đi. Ngang qua lán sửa đồ. Ngang qua cái ghế dài có tấm ván lỏng. Lên tới cửa xưởng in, nó chờ ở đó, cam rực, cho tới khi hai bạn cho nó vô.
Bên trong, xưởng in có mùi mực và mùi giấy ấm. Mấy cái máy in đang nằm im. Mấy tờ giấy dài đang phơi trên một sợi dây. Tia lửa đi ngang qua cái bàn dài rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông, một mặt màu cam, một mặt màu kem.
Tờ giấy vuông ngồi dậy.
"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.
"Đi chỗ nào thật đông người nha," Lan nói liền. "Tớ thích chỗ đông. Ai cũng nói chuyện, ai cũng bận rộn."
"Vậy gấp mình thành một cái ly," Kami nói. "Cái ly là để chia sẻ. Mấy bạn rót, mình giữ, có người uống."
Inkling biết làm cái ly, hay gần như biết. Bạn xoay Kami cho một góc chỉ xuống dưới, như một hình thoi. Bạn gấp góc dưới lên gặp góc trên, thành một hình tam giác. Bạn gấp góc trái chéo qua cho tới khi nó chạm mép bên kia, rồi gấp góc phải chéo qua y vậy. Hai cái vạt nhỏ dựng đứng ở phía trên.
"Một cái phía trước," Kami nói. "Một cái phía sau. Đừng quên nha."
Inkling gấp một cái vạt xuống phía trước rồi lật Kami lại để gấp cái kia xuống phía sau. Bạn lấy ngón tay mở miệng ra. Đó là một cái ly giấy nhỏ.
"Nó cần có nước uống," Lan nói.
"Nó cần được miết," Inkling nói, rồi lấy ngón tay cái miết dọc từng nếp gấp.
Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.
2. Căn phòng đầy người gấp giấy
Cái ly mở ra rộng hơn, rộng hơn nữa, cho tới khi bên trong nó đầy ánh sáng trắng.
Lan bước qua trước, dĩ nhiên rồi. Inkling đi sau, cầm Kami bằng một góc.
Điều đầu tiên là âm thanh. Đó là một âm thanh bận rộn, như tiếng ong, gồm rất nhiều người cùng nói chuyện khe khẽ một lúc, và bên dưới là một tiếng sột soạt, sột soạt, sột soạt nhè nhẹ mà Lan chưa biết là gì.
Rồi bạn thấy. Hai bạn đang ở trong một căn phòng lớn, sáng sủa, có những khung cửa sổ cao. Cửa sổ cao gần tới trần, và nắng mùa thu rọi qua thành những sọc vàng dài trên sàn gỗ. Từng dãy bàn dài kín cả căn phòng. Ở bàn nào cũng có người ngồi trên ghế xếp, và ai trong số họ cũng đang gấp giấy. Đó chính là tiếng sột soạt. Mấy chục tờ giấy vuông, đang được gấp cùng một lúc.
"Đông người," Lan vui vẻ nói. "Tớ đã nói là đông người mà."
"Bạn nói thiệt," Kami nói. "Nước Mỹ. New York. Ngày sáu tháng Mười, năm 1958."
Phần lớn người gấp giấy là người lớn. Có mấy bà đội mũ, mấy ông mặc áo vét, và một ông cụ rất già cầm kính lúp. Nhưng cũng có vài đứa trẻ, ngồi cạnh ba mẹ, lưỡi thè ra vì đang tập trung.
Xa xa ở phía trước căn phòng, một bà tóc bạc mặc váy sẫm màu đứng cạnh một cái bảng đen. Bà giơ lên một con chim giấy nhỏ. Ai cũng nghiêng người tới để nhìn, và một tiếng "ồ" khe khẽ lan khắp phòng.
"Bà ấy là ai vậy?" Lan thì thầm.
"Cô giáo," Kami nói. "Đây là buổi học đầu tiên của bà ở đây. Bà muốn ai trong thành phố cũng biết gấp giấy."
"Ai cũng biết hả?" Inkling nói. "Vậy là nhiều người lắm."
"Bà phải bắt đầu từ đâu đó chứ," Kami nói. "Bà bắt đầu từ căn phòng này."
Người phụ nữ không nhìn qua phía mấy bạn. Bà đang bận. Bà đang chỉ cho một ông ở gần phía trước cách lật con chim lại, rồi tới một bà, rồi tới một người khác.
Lan chầm chậm đi dọc theo cái bàn gần nhất, ngắm nhìn. Có người đã gấp giỏi rồi. Chim của họ có mũi nhọn sắc và đôi cánh gọn gàng. Có người thì chẳng giỏi chút nào. Một bà có tờ giấy vuông bị gấp ra gấp vô nhiều lần tới mức nó mềm nhũn, như miếng vải. Một ông đang giơ tờ giấy của mình lên trước ánh sáng, cố coi mấy nếp gấp nằm ở đâu.
"Ở đây chẳng ai vội hết," Inkling nói. "Bạn để ý không? Chẳng ai cau có."
Đúng thiệt. Khi có ai bị rối, người ngồi kế bên lại nghiêng qua chỉ cho họ. Khi có ai làm đúng, mấy người gần đó vỗ tay, thật khẽ, bằng đầu mấy ngón tay. Ông cụ cầm kính lúp đã gấp được một con ếch, và bà ngồi cạnh đang hỏi ông làm cách nào.
"Giống xưởng in ghê," Lan nói, "mà không có máy in. Chỉ có tay thôi."
"Giấy đi từ tay này sang tay khác," Kami nói. "Đó là cách nó đi xa. Từ trước tới giờ vẫn vậy. Có người chỉ cho người kia, rồi người kia lại chỉ cho người khác."
3. Ruth và Leo
Ở cái bàn gần nhất có một bé gái cỡ tuổi Inkling. Bé thắt hai bím tóc nâu, mặc một cái váy yếm màu xanh lá, và trước mặt bé là một tờ giấy vuông màu xanh dương, chưa gấp chút nào. Bé cầm nó bằng cả hai tay và nhìn nó như mình nhìn một bài toán khó.
Lan, vốn chẳng bao giờ mắc cỡ được lâu, kéo cái ghế kế bên bé ra.
"Chào bạn," Lan nói. "Tớ là Lan. Đây là Inkling. Còn kia là Kami."
Kami vẫy một góc. Bé gái nhìn chằm chằm, rồi mỉm cười một chút. Trong một căn phòng đầy giấy gấp, một tờ giấy vuông biết vẫy tay cũng không có vẻ lạ lắm.
"Mình là Ruth," bé nói.
"Sao bạn không gấp?" Inkling hỏi. "Ai cũng gấp hết mà."
Ruth nhìn xuống tờ giấy vuông xanh. "Nó đâu phải cho mình," bé nói. "Nó là cho em trai mình, Leo. Em sáu tuổi. Em té từ trên bức tường ở con đường nhà mình xuống và bị gãy chân, giờ chân em bó một cục bột trắng thật to, em phải nằm trên giường mấy tuần, mấy tuần liền."
"Tội nghiệp Leo," Lan nói.
"Em chán lắm," Ruth nói. "Căn hộ của nhà mình ở tầng bốn, giường của em kế bên cửa sổ. Suốt ngày em ngồi coi con đường. Em coi xe chở sữa, ông bán báo, và mấy đứa con trai chơi banh ở góc đường. Hồi trước em cũng là một đứa trong đám chơi banh đó."
Lan im lặng một lát. Bạn không thích cái ý phải ngồi coi người khác chơi.
"Em thử vẽ rồi," Ruth nói, "mà em nói hình em vẽ trông giống củ khoai tây. Em thử chơi xếp hình, mà phân nửa mấy miếng rớt xuống gầm giường, chẳng ai với tới được. Truyện tranh của em thì em đọc hết hai lần rồi. Bà mình thấy một tờ thông báo về buổi học này, bà nói, Ruth, đi học một cái gì đó để mang về cho em. Vậy là mình ở đây nè."
"Dễ mà," Lan nói. "Hỏi cô giáo là được."
Ruth lắc đầu rồi chỉ về phía trước. Cô giáo vẫn đang giúp hết người này tới người khác. Một hàng người đứng chờ, tay cầm con chim gấp dở.
"Ở đây có hai mươi lăm người," Ruth nói. "Lúc mới bắt đầu bà chỉ cách gấp con chim có một lần thôi, nhanh lắm. Mình không hiểu. Mà kể cả mình có hiểu, bà cũng đâu có về nhà với mình được. Leo cũng đâu tới đây được. Em còn không xuống cầu thang được nữa."
"Vậy bạn muốn gì?" Inkling hỏi.
Ruth nghĩ thật kỹ. "Mình muốn Leo tự gấp một thứ gì đó," bé nói. "Bằng chính đôi tay của em. Một thứ gì hay hay. Một thứ mà nằm trên giường cũng làm được."
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói nhẹ nhàng. "Nhưng thứ gì mấy bạn gấp ở đây cũng phải đi được từ căn phòng này tới giường của Leo."
4. Cái ly trong túi áo
"Để tớ làm!" Lan nói. "Tớ hứa. Dễ mà. Coi nè."
Bạn lấy một tờ giấy vuông trong xấp giấy ở giữa bàn. Bạn gấp nó nhanh hết cỡ, góc chạm góc, hai góc chéo qua, mấy cái vạt gập xuống. Nó hơi lệch một bên, nhưng nó là cái ly.
Bạn nhét nó vô túi váy yếm của Ruth, cho nó thò lên ở trên.
"Đó," Lan nói. "Mang cái đó về cho Leo. Xong."
"Một cái ly gấp xong rồi đâu chỉ cho ai thấy được các bước," Mark nói.
Lan giật mình. Mark đã đi tới kế bên bạn mà không có một tiếng động, như bạn lúc nào cũng vậy, cây bút chì gài sau tai.
"Leo muốn gấp, chứ đâu phải chỉ cầm một cái," Mark nói. "Em sẽ nhìn nó một phút, rồi em đặt nó xuống, rồi em lại chán. Đọc hình vẽ trước đã."
Lan nhìn cái ly lệch thò ra khỏi túi áo Ruth. Bạn tưởng tượng Leo nằm trên giường, lật nó qua lật lại, tìm đường vô. Từ bên ngoài mình đâu thấy được mấy nếp gấp. Mình chỉ thấy cái ly thôi.
"Ồ," Lan nói. Bạn lấy cái ly ra khỏi túi áo. "Tớ hứa trước khi kiểm tra. Xin lỗi nha, Ruth."
"Cái ly đẹp mà," Ruth nói, hiền hậu.
"Nó là cái ly bị lệch," Lan nói. "Mà nó chẳng dạy được ai cái gì hết."
"Vậy là Ruth phải học nó," Inkling nói. "Học cho đàng hoàng. Đủ giỏi để chỉ cho Leo."
"Mà học sao?" Ruth nói. "Cô giáo bận quá."
"Coi đường kẻ dừng ở đâu," Mark nói, rồi chỉ lên phía trước căn phòng.
5. Phấn trên bảng
Phía sau cô giáo có một cái bảng đen lớn. Trên đó đầy hình vẽ bằng phấn. Không có chữ nào hết, chỉ có hình vẽ: những hình vuông đứng trên một góc, những hình tam giác, những đường nét đứt nhỏ và mũi tên.
Mark dẫn Ruth đi lên dọc theo một bên căn phòng, vòng ra sau lưng mấy cái ghế, để khỏi làm phiền ai. Lan và Inkling đi theo cùng Kami.
Cô giáo lại đang chỉ cho một người cách gấp con chim. Bà không quay lại. Bà không giải thích. Bà chỉ tiếp tục gấp, thật điềm tĩnh, cho bất kỳ ai đang đứng trước mặt bà.
"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói. "Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó."
Ruth nhìn. Ở góc dưới cái bảng có một hàng hình nhỏ, toàn bằng phấn.
"Hình đó là một hình vuông đứng trên một góc," bé nói. "Giống một hình thoi."
"Đúng rồi," Mark nói. "Còn đường nét đứt ngang qua giữa?"
"Gấp ở đó hả?"
"Nét đứt là gấp," Mark nói. "Mà coi nè. Mũi tên đi từ góc dưới lên góc trên."
"Vậy là góc dưới đi lên góc trên," Ruth nói. "Thành một hình tam giác."
Hai bạn cùng đi dọc theo hàng hình. Hình kế tiếp có một đường nét đứt từ một bên, và một cái chấm nhỏ ở mép bên kia.
"Cái chấm đó là chỗ góc đáp xuống," Mark nói. "Không phải ở chính giữa. Mà đưa qua hết cỡ, tới mép bên kia."
Mấy hình cuối vẽ hai cái vạt ở phía trên. Một cái có mũi tên đi xuống phía trước. Cái kia có mũi tên vòng ra phía sau.
"Là cái ly," Ruth nói chậm rãi. "Hình thoi. Gấp đôi. Hai góc chéo qua. Rồi tới mấy cái vạt."
"Bạn đọc được rồi đó," Mark nói, hài lòng. "Từng đường một, theo đúng thứ tự."
Ruth lẩm nhẩm nói lại cho nhớ. "Hình thoi. Gấp đôi. Hai góc. Hai vạt."
6. Góc chạm góc
Về lại bàn, Cornelia đã ngồi chờ sẵn kế bên tờ giấy vuông xanh của Ruth. Bạn ngồi thật thẳng, như bạn lúc nào cũng vậy, như thể sắp sửa đo cái gì đó.
"Góc chạm góc," Cornelia nói. "Cho hai góc gặp nhau thật khít."
Ruth xoay tờ giấy vuông thành hình thoi. Bé cầm góc dưới lên, đưa lên góc trên. Bé làm cẩn thận. Bé nhìn hai cái mũi cho tới khi chúng nằm chồng khít lên nhau, rồi bé miết.
"Mũi chạm mũi, rồi giữ," Cornelia nói. "Đúng rồi. Vậy là hình tam giác."
"Giờ tới mấy góc," Ruth nói. "Chéo qua tới mép bên kia."
"Đưa nó qua hết cỡ," Cornelia nói. "Đừng gần gần. Phải hết cỡ."
Ruth cầm góc trái của hình tam giác và gấp nó chéo qua. Nó chạm mép bên kia, ngay đúng chỗ cái chấm phấn. Rồi bé cầm góc phải và gấp nó chéo qua y vậy, nằm lên trên góc thứ nhất.
"Ba lần gấp," Inkling nói, vừa đếm.
Ruth nhìn nó. Hai cái vạt dựng đứng ở phía trên, như hai cái tai nhỏ.
"Gần thành cái ly rồi," bé nói.
"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói. "Em làm mấy góc đúng rồi. Phần còn lại sẽ theo sau."
Ruth giơ hình tam giác đã gấp lên trước cửa sổ. Ánh sáng xuyên qua tờ giấy xanh làm mấy ngón tay bé trông cũng xanh luôn. Qua tờ giấy, bé thấy được bóng của mấy cái góc, nằm chồng lên nhau ngay ngắn.
"Mình thấy được nó đi đâu," bé nói. "Giơ nó lên là thấy được bên trong."
"Góc chạm góc, thật khít," Cornelia nói. "Vì vậy em mới thấy chúng thẳng hàng. Nếu mấy góc gặp nhau, thì mấy cái bóng cũng gặp nhau."
Ở bên kia bàn, một ông mặc áo khoác nâu đang nhìn mấy bạn. Ông nhìn hình tam giác của Ruth, rồi nhìn cái của mình, nhàu nhĩ lắm. Ông vuốt cái của mình cho phẳng rồi làm lại từ đầu.
7. Bị dính chặt
Còn lại hai cái vạt. Giờ Ruth đã làm nhanh hơn, và vui hơn. Bé cầm cả hai cái vạt cùng một lúc, giữa ngón tay và ngón cái, rồi gấp chúng xuống một lần.
Bé miết. Bé nhấc cái ly lên. Bé thử mở miệng ly ra.
Nó không mở được.
Bé thử lại, bằng móng tay. Chẳng có chút khe hở nào hết. Hai cái vạt đã gấp xuống chung với nhau và đóng cái ly lại như một cái miệng không chịu nói.
Mặt Ruth đỏ lên. "Nó hư rồi," bé nói. "Mình làm hư rồi. Mình sẽ không bao giờ chỉ cho Leo được."
"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói.
Crinkle là một tờ giấy vuông nhỏ nhăn nhúm, nãy giờ ngồi trong xấp giấy suốt. Crinkle lúc nào cũng vui vẻ với những lỗi sai. Crinkle đã từng làm sai nhiều lắm.
"Mở nó ra nhẹ nhàng nè," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp nhớ mà."
Ruth mở hai cái vạt ra. Trên tờ giấy có một đường ngang ở chỗ chúng đã bị gấp xuống, một nếp gấp mờ mờ.
"Thấy chưa?" Crinkle nói. "Nếp gấp nhớ em đã ở đâu. Giờ còn dễ tìm hơn nữa."
"Mà mình làm sai chỗ nào?" Ruth hỏi.
Inkling nhớ lại hình vẽ bằng phấn trong đầu. "Trên bảng có hai mũi tên," bạn nói. "Một cái vạt đi xuống phía trước. Cái kia vòng ra phía sau."
"Một cái phía trước," Kami nói. "Một cái phía sau. Mình đã nói với Inkling từ đầu rồi."
Ruth gấp cái vạt trước xuống phía trước. Rồi bé xoay cái ly lại và gấp cái vạt kia xuống phía sau. Bé nhấc nó lên và đẩy ngón tay vô miệng ly.
Nó mở ra. Có một khe hở nhỏ, và bên trong khe hở, có một cái túi nhỏ.
"Mình sửa cái này được mà," Crinkle vui vẻ nói. "Mình sửa được rồi."
8. Nước trong ly giấy
"Giữ yên nó," Presso nói.
Presso to, chậm và điềm tĩnh. Presso đặt một góc lên cái ly để nó khỏi trượt tới trượt lui.
"Giờ miết cho phẳng," Presso nói. "Lấy móng tay cái miết dọc nếp gấp."
Ruth lấy móng tay cái miết dọc từng nếp gấp, thật chậm. Dọc hình tam giác. Dọc từng góc. Dọc cái vạt trước và cái vạt sau.
"Miết chậm, miết chắc," Presso nói. "Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên."
Inkling đếm trên mấy ngón tay. "Một lần gấp đôi. Hai góc. Hai vạt. Năm lần gấp."
Trên bàn có một bình nước thủy tinh, cho ai khát. Lan cầm nó lên.
"Tớ rót được không?" bạn hỏi.
Ruth đưa cái ly ra. Lan rót, một chút xíu thôi. Nước chảy vô cái ly giấy rồi đứng yên trong đó. Nó không rỉ ra. Nó không làm ly bị nhũn. Nó chỉ nằm yên trong ly và lấp lánh dưới ánh sáng cửa sổ.
Ruth bật cười thành tiếng. Hai bà ở bàn kế bên ngẩng lên mỉm cười.
"Nó là cái ly thiệt," Ruth nói.
"Nó là cái ly thiệt trong một lúc thôi," Kami nói. "Giấy chỉ giữ được nước một lúc. Uống nhanh đi."
Ruth uống. Nó có vị nước và, thoang thoảng, có vị giấy.
Ông mặc áo khoác nâu ở bên kia bàn đã ngồi coi suốt từ nãy. Ông giơ cái ly của mình lên. Nó nhàu nhĩ, nhưng nó là cái ly. "Tôi làm theo con," ông nói với Ruth, hơi mắc cỡ. "Mong con không phiền."
"Con không phiền đâu," Ruth nói. Nghe bé có vẻ ngạc nhiên. Từ trước tới giờ chưa ai làm theo bé hết.
"Nó là vậy đó," Kami nói. "Mình học được nó, rồi nó không còn là của riêng mình nữa."
Ruth nhìn cái ly trống trong tay mình, thật nghiêm túc.
"Mình gấp được nó rồi," bé nói. "Giờ mình gấp được thiệt rồi. Nhưng mình có chỉ cho Leo được không? Khi mình ở nhà, không có bảng đen, cũng không có Cornelia?"
9. Joe
"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Nhưng đây mới là thử thách thật. Bạn có truyền mình cho người khác được không?"
Ở bàn kế bên có một bạn trai cỡ bảy tuổi, đeo cặp kính to, cầm một tờ giấy vuông màu xanh lá. Bạn đã xoay tờ giấy vòng vòng lâu lắm rồi. Mẹ bạn đang bận với con chim của mình, và chẳng ai giúp bạn hết.
"Bạn ấy tên Joe," Lan nói, Lan đã hỏi ra rồi. "Bạn ấy chưa gấp cái ly bao giờ."
"Vậy là bạn ấy giống Leo," Inkling nói. "Bạn ấy chưa từng thấy nó."
Ruth hít một hơi thật sâu rồi ngồi xuống kế bên Joe.
"Bạn muốn làm một cái ly không?" bé nói. "Một cái giữ được nước thiệt đó?"
Joe gật đầu.
"Có một luật thôi," Mark nói nhỏ sau lưng bé. "Đừng đụng vô giấy của bạn ấy. Nếu bạn gấp giùm, là bạn ấy chưa học được. Chỉ trên tờ của bạn thôi."
Vậy là Ruth lấy một tờ giấy vuông mới, và bé gấp nó thật chậm trong lúc Joe ngồi coi, và bé nói cho Joe nghe từng bước.
"Xoay nó thành hình thoi. Đưa góc dưới lên góc trên. Cho hai góc gặp nhau thật khít."
Joe làm theo.
"Giờ gấp góc này qua hết cỡ, cho chạm bên kia. Rồi góc kia cũng vậy."
Joe làm theo. Góc thứ hai của bạn hơi ngắn một chút. Ruth không sửa giùm. "Đưa nó qua hết cỡ," bé nói, y như Cornelia. Joe kéo nó qua thêm cho tới cùng.
"Giờ có hai cái vạt. Một cái gấp xuống phía trước. Một cái gấp xuống phía sau. Đừng gấp cả hai cùng lúc, không là nó bị dính chặt."
Joe gấp một cái vạt xuống phía trước. Bạn xoay cái ly lại và gấp cái kia xuống phía sau. Bạn lấy ngón tay cái miết nó cho phẳng.
Lan rót. Nước chảy vô cái ly của Joe và đứng yên trong đó.
Joe nhìn nó thật lâu. Rồi bạn quay qua mẹ và nói, "Mẹ coi nè! Con làm được cái ly! Chị ấy chỉ con đó!"
Mẹ bạn nhìn, mỉm cười, rồi nói, "Chỉ mẹ làm với."
Và Joe bắt đầu chỉ cho mẹ.
10. Hai tờ giấy vuông
Ruth ngồi ngả ra sau mà coi. Joe đang dạy mẹ mình. Mẹ bạn sẽ chỉ cho một người khác. Người đó sẽ chỉ cho một người khác nữa.
"Nó đang đi vòng quanh căn phòng," Inkling nói. "Giống một tia lửa."
Ở phía trước, cô giáo tóc bạc ngẩng lên một lát. Mắt bà nhìn khắp căn phòng, qua hết những người gấp giấy với con chim và cái ly của họ, rồi bà tự gật đầu một mình. Rồi bà quay lại với hàng người đang chờ.
Ruth lấy hai tờ giấy vuông màu xanh trong xấp giấy và cẩn thận cất vô túi, để phẳng.
"Một tờ cho mình," bé nói. "Một tờ cho Leo. Mình gấp tờ của mình, em gấp tờ của em, mà mình sẽ không đụng vô nó lần nào."
"Bạn có nhớ không?" Lan hỏi.
Ruth lẩm nhẩm nói lại. "Hình thoi. Gấp đôi. Hai góc chéo qua. Một vạt phía trước, một vạt phía sau." Bé cười toe. "Mình nhớ mà."
"Rồi Leo sẽ gấp gì tiếp theo?" Lan hỏi. "Sau cái ly?"
Ruth nghĩ. "Một con chim," bé nói. "Giống con chim của cô giáo. Tháng sau mình sẽ quay lại học gấp con chim. Rồi mình về nhà dạy em, y như vậy. Không đụng vô giấy của em."
"Rồi Leo có thể dạy cho ai đó," Inkling nói. "Khi chân em lành. Có khi là một đứa bạn ở con đường nhà em."
"Rồi tụi nó lại dạy cho ai đó," Lan nói. Bạn đếm trên mấy ngón tay rồi hết ngón tay để đếm. "Nó không bao giờ dừng lại."
"Ý là vậy đó," Kami nói. "Một cô giáo trong một căn phòng. Bà đâu có gấp được cho cả một thành phố. Nhưng nếu người nào bà chỉ cũng chỉ lại cho một người khác, thì mấy nếp gấp sẽ đi ra khỏi cửa, xuống con đường, và vô tới từng nhà."
Lan nhìn cô giáo ở phía trước, vẫn kiên nhẫn gấp cho người đang đứng trước mặt bà, từng người một.
"Bà điềm tĩnh ghê," Lan nói, "với một người đang cố dạy cả một thành phố."
"Bà biết bí mật mà," Inkling nói. "Bà đâu cần tự mình làm hết."
"Mình vẫn là một miếng giấy," Kami nói. "Nhưng giờ mình còn ở trong đầu mấy bạn nữa. Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới."
Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi áo mưa. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.
Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.
Trở lại Bãi Cỏ
Ở xưởng in, Inkling dạy Lan gấp cái ly. Bạn để hai tay trên đùi suốt từ đầu tới cuối và chỉ dùng lời nói. Cái ly của Lan giữ được nước ngay lần đầu tiên.
"Giờ bạn dạy cho ai đó đi," Inkling nói.
"Ai?" Lan nói.
"Bất cứ ai chưa từng gấp cái ly," Inkling nói. "Đó là luật."
Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Tại sao Ruth không mang luôn một cái ly về cho Leo? Và tại sao bé không đụng vô giấy của Joe?
The Honest Page
Which parts of this story are true, stretched or made up?
True
- On 6 October 1958 Lillian Oppenheimer started a monthly folding lesson in New York, at the Japan Society in Manhattan. Twenty-five people came to the first one. Source
- Her group became the Origami Center. She taught Scouts, Red Cross groups, people in nursing homes and patients in a New York hospital, and she wrote letters to folders all over the world. Source
- She chose the Japanese word origami instead of paper folding, and it became the word most English speakers use. Source
- The paper cup takes five folds: one in half, two corners across, and two flaps down, one in front and one behind.
Stretched
- In our story the woman at the front holds up a paper bird and never comes over to help. What we simplified: We kept the real Lillian Oppenheimer in the background, so Ruth and the cast solve the problem themselves. We do not know what she folded at that first lesson.
- In our story the blackboard shows the steps of the cup. What we simplified: We do not know what was on the walls that day, so we drew our own simple chalk pictures.
Made up
- Ruth, her brother Leo, Joe and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.