← The Carpenter's Hat

The Paper Door · Reader · Tiếng Việt

Read it in English →

1. Tia lửa và cái mái giấy

Chiếc búa gõ một tiếng. Một tia lửa bắn ra khỏi cái đe và không tắt. Nó chờ. Hai bạn đi theo.

Đó là một buổi sáng sáng sủa, lộng gió trên Bãi Cỏ. Mây chạy vùn vụt ngang trời, và cứ vài phút mặt trời lại ló ra rồi lại trốn vô, như thể có ai đang nghịch một cái công tắc. Lan chạy theo tia lửa, mũ trùm vàng nảy nảy. Inkling đi phía sau, dõi theo tia lửa đi đâu chứ không chỉ đuổi theo nó.

Tia lửa đi đúng chỗ nó lúc nào cũng đi. Ngang qua lán sửa đồ. Ngang qua cái ghế dài có tấm ván lỏng. Lên tới cửa xưởng in, nó chờ ở đó, cam rực, cho tới khi hai bạn cho nó vô.

Bên trong, xưởng in đang bận rộn trong im lặng. Mấy cái máy in đứng yên. Một xấp áp phích mới in đang phơi cho khô trên cái bàn bên hông, và căn phòng có mùi mực và mùi giấy ấm. Tia lửa đi ngang qua cái bàn dài rồi đậu xuống kế bên một tờ giấy vuông, một mặt màu cam, một mặt màu kem.

Tờ giấy vuông ngồi dậy.

"Cứ gấp mình đi, mình không sao đâu," Kami nói.

"Đi chỗ nào có cái máy lớn nha," Lan nói. "Một cái máy thiệt ồn ào. Có cần gạt, có bánh xe, kêu loảng xoảng."

"Vậy gấp đôi mình lại," Kami nói, "rồi gấp hai góc xuống thành một cái mái nhà."

Inkling gấp đôi Kami, mép trên xuống mép dưới, cho nếp gấp nằm dọc phía trên. Rồi bạn cầm góc trên bên trái gấp xuống về phía chính giữa. Bạn cầm góc trên bên phải gấp xuống gặp nó.

Có một cái mái nhọn nhỏ, như mái nhà trong sách tranh.

"Nó là ngôi nhà," Lan nói.

"Nó là phần trên của cái gì đó," Inkling nói. "Tớ chưa chắc là cái gì."

"Vậy thì đừng đặt tên quá sớm," Kami nói, và Inkling bật cười, vì đó đúng là cái kiểu bạn hay làm. Bạn lấy ngón tay cái miết dọc mấy nếp gấp thay vì nói.

Nếp gấp cuối cùng nằm phẳng, và tờ giấy mở ra như một cánh cửa.

2. Phòng in

Cái mái nhỏ mở ra rộng hơn, rộng hơn nữa, cho tới khi bên trong nó đầy ánh sáng trắng.

Lan bước qua trước, dĩ nhiên rồi. Inkling đi sau, cầm Kami bằng một góc.

Điều đầu tiên là mùi. Đó là mùi mực, nhưng không phải mùi mực sạch sẽ của xưởng in trên Bãi Cỏ. Đó là mùi mực đặc, nhờn, lẫn với mùi mạt cưa, mùi khói than và mùi đá ẩm.

Điều thứ hai là tiếng động. Cạch. Rồi một tiếng kẽo kẹt dài. Rồi lại cạch.

Hai bạn đang ở trong một căn phòng bụi bặm có một khung cửa sổ xám. Ánh sáng lọt qua đó mỏng và đục, như thể bầu trời bên ngoài đã lâu rồi chưa được giặt. Giữa phòng là một cái máy in bằng sắt đen khổng lồ. Nó cao hơn một người đàn ông và rộng hơn một cánh cửa, một bên có một cái cần sắt dài chìa ra. Một người đàn ông mặc áo sơ mi xắn tay với áo gi-lê đang kéo cái cần, thật chậm, bằng cả hai tay.

Cạch. Kẽo kẹt.

"Một cái máy lớn," Lan vui vẻ nói. "Có cần gạt. Tớ đã nói là có cần gạt mà."

"Bạn nói thiệt," Kami nói. "Nước Anh. London. Năm 1871."

Dọc mấy bức tường là những kệ giấy chất thành từng chồng cao. Trên một cái ghế dài bằng gỗ có mấy khối gỗ nhỏ, khối nào cũng cỡ một cuốn sách. Inkling đi tới coi. Trên mặt láng của khối nào cũng có khắc một bức tranh, với những đường nét tí xíu cẩn thận. Nhưng bức tranh nào cũng bị ngược chiều.

"Khoan, tớ gọi tên được nè," Inkling nói, rồi tự ngăn mình lại. Bạn nhìn cho kỹ trước. "Đó là mấy khối in," bạn nói. "Có người vẽ lên miếng gỗ. Có người khác khoét đi hết mọi thứ không phải là hình vẽ. Rồi mình bôi mực lên, ép nó lên giấy, và hình vẽ hiện ra đúng chiều."

"Hay lắm," Kami nói. "Câu đó chữ nào cũng đúng."

Qua một cánh cửa hé mở, hai bạn nhìn được sang phòng bên. Trong đó yên tĩnh hơn. Năm sáu người đàn ông ngồi bên những cái bàn gỗ cao cạnh một khung cửa sổ dài, ai cũng cúi người trên một khối gỗ nhỏ. Ai cũng cầm một dụng cụ tí xíu, như một cây bút chì thật nhọn, và di chuyển nó chậm tới mức gần như không thấy nó động. Thỉnh thoảng có người thổi phù lên khối gỗ, và một làn bụi gỗ bay lên trong ánh sáng.

"Mấy thợ khắc," Kami nói khẽ. "Họ khắc tranh. Có khi phải mất nguyên một tuần mới khắc xong một khối nhỏ."

"Nguyên một tuần?" Lan nói. "Cho một bức tranh?"

"Sai một đường," Kami nói, "là sai cả bức tranh. Nên họ làm chậm."

Lan nhìn mấy người đàn ông ở phòng bên, rồi nhìn cái máy in lớn kêu loảng xoảng, và quyết định là mình thích cái máy in hơn. Nó nhanh hơn.

Trên tường phía trên cái ghế dài có treo một bức tranh in, đen trắng. Nó vẽ một con hải mã thật to có ria mép, đang đi dọc một bãi biển bên cạnh một người đàn ông. Người đàn ông đội một cái mũ giấy gấp vuông vức.

3. Nell

Có một bé gái cỡ tuổi Inkling đứng cạnh cái máy in. Bé mặc một cái váy nâu trơn với một cái tạp dề trắng, trên má có một vết mực. Bé đang cầm một tờ báo lớn chìa ra phía trước bằng cả hai tay, nhíu mày nhìn nó.

Lan, vốn chẳng bao giờ mắc cỡ được lâu, đi thẳng tới.

"Chào bạn," Lan nói. "Tớ là Lan. Đây là Inkling. Còn kia là Kami."

Kami vẫy một góc. Bé gái không thèm chớp mắt. Trong phòng in, mấy mẩu giấy kỳ cục di chuyển lung tung suốt ngày mà.

"Mình là Nell," bé nói. "Đó là ba mình." Bé hất đầu về phía người đàn ông bên máy in.

"Ba bạn làm gì?" Inkling hỏi.

"Ba in bản thử," Nell tự hào nói. "Khi mấy thợ khắc khắc xong một khối, ba in nó một lần, lên giấy tốt. Rồi họ coi coi đường nào cũng ra đúng không. Nếu có một đường sai, họ khắc lại." Bé hạ giọng xuống. "Mai là ngày quan trọng. Tất cả tranh cho một cuốn sách mới sẽ được in. Một cuốn truyện. Có con hải mã đó trong đó."

Người đàn ông bên máy in đứng thẳng dậy và lau trán. Rồi ông quay lại, và mấy bạn thấy tóc ông.

Đó là mái tóc nâu sẫm, nhưng đầy những đốm đen nhỏ, như thể ông vừa đứng giữa một cơn mưa mực.

"Ồ," Lan nói.

"Mực văng ra từ mấy cái trục lăn," Nell nói. "Mấy giọt nhỏ, văng khắp nơi. Mẹ mình gội lâu lắm mới sạch. Vì vậy lúc đứng máy in ba lúc nào cũng đội một cái mũ giấy. Ở xưởng in ai cũng vậy hết. Nhìn bức tranh kìa." Bé chỉ người đàn ông đội mũ gấp trên tường. "Giống vậy đó."

"Ba bạn không phiền hả?" Lan hỏi.

"Ba phiền khi mẹ chà," Nell nói. "Lần trước mẹ dùng cái bàn chải cứng, ba nói nó giống như có con nhím đi trên đầu. Mà Chủ nhật, ở nhà thờ, người ta nhìn. Có một bà cụ hỏi ba có phải vừa đi ra ngoài lúc trời mưa nòng nọc không."

Lan phì cười trước khi kịp nín. Nell cũng phì cười, rồi người đàn ông bên máy in quay lại nhìn, và cả hai giả bộ đang rất bận coi mấy khối gỗ.

"Vậy mũ của ba đâu?" Lan hỏi.

"Ba để quên ở nhà trên bàn bếp rồi," Nell nói. "Mà đường về xa lắm, ba lại không ngừng máy in được. Rồi mai ba phải in suốt ngày, cái ngày quan trọng nhất trong năm, mà tóc ba sẽ dính mực cả trăm lần."

"Vậy làm cho ba một cái mũ mới đi," Lan nói.

Nell giơ tờ báo lên lắc lắc. Nó kêu sột soạt.

"Khó là ở chỗ đó," bé nói. "Đây là tờ giấy duy nhất mình được dùng. Báo của ngày hôm qua. Giấy tốt là để in hết, mà ba đếm từng tờ. Mà coi nè. Nó dài. Nó đâu phải hình vuông."

Đúng thiệt. Tờ báo dài hơn bề ngang nhiều, giống một cánh cửa ra vào hơn là một ô cửa sổ.

"Lần gấp nào của Kami cũng bắt đầu từ một hình vuông," Lan nói chậm rãi.

"Đâu phải lần nào," Kami nói. "Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới. Nhưng đâu phải thứ mới nào cũng bắt đầu từ mình."

4. Cây kéo

Lan không nghe rõ Kami nói gì, vì bạn đã thấy cây kéo.

Nó nằm trên ghế dài kế bên mấy khối gỗ: một cây kéo sắt to và nặng, cái loại để cắt cả xấp giấy.

"Để tớ làm!" Lan nói. "Tớ hứa. Dễ mà. Tớ chỉ cần cắt nó cho vuông, giống Kami, rồi mình muốn gấp gì cũng được."

Bạn cầm cây kéo lên bằng cả hai tay và mở nó thật rộng trên đầu tờ báo.

"Coi đường kẻ dừng ở đâu," Mark nói.

Lan đứng sững, cây kéo còn mở.

Mark đã xuất hiện bên cạnh cái ghế dài mà không có một tiếng động, như bạn lúc nào cũng vậy, cây bút chì gài sau tai. Bạn không nhìn Lan. Bạn đang nhìn bức tranh trên tường.

"Cái mũ đó không có vết cắt nào hết," Mark nói. "Không có nét liền. Không có đường may. Không có băng keo. Nó được gấp từ đầu tới cuối. Đọc hình vẽ trước đã."

Lan nhìn bức tranh. Rồi bạn nhìn tờ báo dưới cây kéo của mình. Nếu cắt nó, sẽ có một hình vuông ở một bên và một dải giấy dài, mỏng, vô dụng ở bên kia. Mà hình vuông còn nhỏ hơn cả tờ giấy. Một cái mũ nhỏ hơn nhiều.

Bạn từ từ khép cây kéo lại và đặt nó trở lại trên ghế dài.

"Tớ hứa trước khi kiểm tra," Lan nói. "Xin lỗi nha, Nell. Tớ suýt làm hư tờ giấy duy nhất của bạn rồi."

"Mà bạn đâu có làm hư," Nell nói.

"Đừng cắt đứt hẳn nha," Kami nói, trông khá là tái mặt khi nghĩ tới chuyện đó. "Đó là luật của mình. Mà với báo cũng là một luật hay."

5. Đọc bức tranh

Mark đứng trước bức tranh in con hải mã với người đàn ông đội mũ. Bạn nhìn nó thật lâu, như bạn nhìn mọi thứ, như thể đường nào cũng đang nói một điều gì đó.

"Đọc hình vẽ trước khi tay động đậy," Mark nói.

"Nó chỉ là bức tranh vẽ cái mũ thôi mà," Lan nói.

"Nó là bức tranh vẽ cách làm ra cái mũ," Mark nói. "Mỗi đường kẻ trên hình vẽ đều có việc của nó. Coi phía trên nè."

Mấy bạn nhìn. Đỉnh cái mũ nhọn lên, như một cái mái nhà.

"Cái chóp đó làm từ hai góc," Mark nói. "Gấp xuống, cho chúng gặp nhau ở chính giữa. Mình thấy được đường kẻ ở chỗ mỗi góc nằm."

"Giống cái mái của Kami!" Lan nói. "Cái tụi mình gấp để tới đây đó."

"Giống y như vậy," Mark nói. "Còn coi phía dưới nè. Có một dải vòng quanh hết. Một cái vành, gấp lên."

Inkling đang nhìn bức tranh thật chăm chú. Bạn rất muốn nói một điều gì thông minh. Nhưng bạn chờ cho tới khi chắc chắn.

"Nếu cái mái là hai góc," bạn nói chậm rãi, "mà bên dưới còn dư giấy để làm vành, thì tờ giấy phải dài hơn bề ngang. Gấp đôi lại, nếp gấp nằm ở phía trên."

"Đúng rồi đó," Mark nói, hài lòng.

Nell nhìn xuống tờ báo dài trong tay mình, như thể bé chưa thấy nó bao giờ.

"Vậy là nó đúng hình rồi," bé nói. "Từ đầu tới giờ nó đã đúng hình rồi."

"Nó đúng hình để làm một cái mũ," Kami nói. "Một hình vuông làm ra cái ly, con chim, hay cái bói giấy. Một tờ giấy dài làm ra cái mũ. Đâu phải lần gấp nào cũng bắt đầu từ một hình vuông."

6. Mép chạm mép

Nell trải tờ báo lên cái ghế dài, trên một chỗ sạch không có mực. Cornelia đã ngồi sẵn ở đó, thật thẳng, như bạn lúc nào cũng vậy.

"Luôn luôn làm góc trước," Cornelia nói. "Nhưng trước hết là mép. Đưa mép trên xuống mép dưới. Cho hai mép gặp nhau thật khít."

Nell cầm mép trên đưa xuống tới tận dưới. Tờ báo to và mềm oặt, mấy cái mép cứ muốn trượt đi. Bé lấy đầu ngón tay giữ chúng lại cho tới khi chúng nằm chồng khít lên nhau, suốt cả chiều dài.

"Mũi chạm mũi, rồi giữ," Cornelia nói. "Mép cũng vậy. Giờ miết đi."

Nell miết. Nếp gấp chạy dọc phía trên.

"Một lần gấp," Inkling nói.

Tờ báo gấp đôi vẫn còn to tướng. Nell phải quỳ lên ghế dài mới với tới đầu bên kia. Một hàng chữ in tí xíu chạy ngang phía trên, nói về giá than, và một hình con ngựa, lộn ngược.

"Cái mũ to ghê," Lan nói.

"Báo thì to mà," Nell nói. "Ba nói báo của thợ in là phải to. Một tờ, một cái mũ. Nếu giấy nhỏ hơn, mình phải cần tới hai tờ."

"Giờ tới góc trên bên trái," Cornelia nói. "Xuống tới đường chính giữa."

"Đường chính giữa nào?" Nell hỏi. "Đâu có đường nào."

Lan nghĩ một hồi. Rồi bạn gấp đôi tờ giấy thêm lần nữa theo chiều ngang, thật nhẹ, chỉ vừa đủ để có một dấu mờ, rồi mở ra lại. Có một đường mờ mờ chạy dọc chính giữa.

"Giờ có rồi," Lan nói.

"Hay lắm," Cornelia nói, và Lan sướng rơn.

Nell cầm góc trên bên trái gấp xuống cho tới khi mép của nó nằm dọc theo đường chính giữa. Rồi bé cầm góc trên bên phải gấp xuống gặp góc thứ nhất.

"Ba lần gấp," Inkling nói.

7. Cái mái nghiêng

Nhưng có cái gì đó không đúng.

Góc thứ hai đã đi quá xa. Nó trượt qua khỏi đường chính giữa và đi luôn qua đó, nên nó nằm chồng lên trên góc thứ nhất chứ không nằm cạnh. Cái chóp phía trên không còn ở chính giữa nữa. Cả cái mái nghiêng hẳn qua một bên, như một cái ống khói sắp rớt khỏi nóc nhà.

"Trông nó như vừa ăn quá nhiều bánh," Lan nói.

Nell không cười. Má bé đỏ lên. "Mai ba cần nó rồi," bé nói. "Mà mình chỉ có đúng tờ này. Mình không lấy tờ khác được."

"Lệch chỉ là lần thử đầu thôi," Crinkle nói.

Nãy giờ Crinkle nằm thành một đống nhăn nhúm ở cuối ghế dài, giữa mấy mẩu giấy vụn, mà chẳng ai để ý. Crinkle lúc nào cũng vui vẻ với những lỗi sai. Crinkle đã làm sai nhiều hơn bất kỳ ai.

"Mở nó ra nhẹ nhàng nè," Crinkle nói. "Vuốt phẳng ra rồi thử lại. Nếp gấp nhớ mà."

Nell nhấc góc thứ hai lên lại. Ở chỗ nó vừa nằm, có một nếp gấp, một đường mờ hằn vô tờ báo.

"Thấy chưa?" Crinkle nói. "Đó là nếp gấp ở chỗ em đi quá xa. Giờ em biết chính xác quá xa là xa cỡ nào rồi."

Nell gấp cái góc xuống lần nữa, lần này thật chậm. Bé dừng lại khi mép của nó vừa chạm đường chính giữa, và hai góc nằm cạnh nhau, gặp nhau ở chính giữa, không hở mà cũng không chồng lên.

Cái mái đứng thẳng và nhọn hoắt.

"Mình sửa cái này được mà," Crinkle vui vẻ nói. "Mình sửa được rồi."

8. Mấy cái vành

Ở phía dưới cái mũ, bên dưới hai góc, còn hai dải báo dài thò ra, một ở phía trước và một ở phía sau.

"Giữ yên nó," Presso nói.

Presso to, chậm và điềm tĩnh, và Presso đặt một góc lên tờ báo để nó khỏi trượt khỏi ghế dài.

"Giờ miết cho phẳng," Presso nói.

Nell cầm dải phía trước gấp lên, trùm qua phần dưới của hai góc, thành một dải ngang qua phía trước. Bé lấy móng tay cái miết dọc nó.

"Miết chậm, miết chắc," Presso nói. "Giờ lật lại."

Nell xoay cái mũ lại. Bé gấp dải phía sau lên đằng sau, y vậy, rồi miết luôn cái đó.

"Nếp gấp nào được miết là nếp gấp nằm yên," Presso nói.

Inkling đếm trên mấy ngón tay. "Một lần gấp đôi. Hai góc. Hai cái vành. Năm lần gấp."

"Giờ mở nó ra đi," Kami nói.

Nell đút mấy ngón tay vô phía dưới cái mũ, giữa hai cái vành, rồi mở nó ra.

Nó là một cái mũ. Một cái mũ giấy thiệt, trên nhọn, có vành vòng quanh. Một mẩu tin của ngày hôm qua chạy ngang phía trước, lộn ngược.

Nell giơ nó lên trước khung cửa sổ xám và xoay nó thật chậm. Nhìn từ phía trước, nó là cái mũ. Nhìn từ bên hông, nó là cái mũ. Kể cả nhìn từ bên dưới, ngước lên trong đó, nó vẫn là cái mũ, một cái lều giấy nhỏ gọn gàng có một cửa ra vào ở dưới cho cái đầu.

"Mình làm ra cái đó," bé nói nhỏ, như thể không tin lắm. "Từ tờ báo của ngày hôm qua."

Lan đội nó lên đầu mình để thử. Nó tụt xuống che mất hai mắt.

"Nó là mũ cỡ của ba," Inkling nói.

"Tốt," Nell nói, rồi lấy lại.

9. Suốt buổi chiều bên máy in

"Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới," Kami nói. "Nhưng một cái mũ có một thử thách thật. Trông giống cái mũ thôi thì chưa đủ. Nó phải nằm yên trên đầu trong lúc làm việc."

Nell mang cái mũ băng qua căn phòng tới chỗ ba. Ông đang cúi người bên máy in, lại bôi mực lên mấy cái trục lăn.

"Ba," bé nói. "Nè ba."

Ông nhìn cái mũ. Rồi ông nhìn Nell. Rồi ông bật cười, một tiếng cười to đầy ngạc nhiên, và cúi đầu xuống để bé đội nó lên cho ông.

"Chà," ông nói. "Cái này còn tốt hơn cái mũ cũ của ba."

Rồi ông quay lại làm việc.

Mấy bạn ngồi trên một đống thùng giấy dẹp trong góc mà coi. Suốt buổi chiều ba của Nell làm việc bên máy in. Ông lăn mực lên khối gỗ, và mấy giọt đen tí xíu bay lên. Ông đặt một tờ giấy lên trên. Ông kéo cái cần dài, cạch, kẽo kẹt. Ông cúi sát xuống coi từng bản thử, sát tới mức mũi ông gần chạm vô tờ giấy.

Mỗi lần ông cúi xuống, Lan lại nín thở.

Cái mũ không rớt. Không lần nào. Cái vành giữ chặt nó quanh đầu ông, còn cái mái nhọn thì đứng thẳng, như một cái lều giấy nhỏ.

Tới khi ánh sáng xám ngoài cửa sổ đã ngả sang màu cam, ông đã in xong nguyên một xấp bản thử. Bản nào cũng có con hải mã, hoặc bác Thợ Mộc, hoặc một bé gái tóc dài đang soi gương.

Có một lần một cậu bé từ phòng thợ khắc đi vô, mang theo một khối gỗ mới bọc trong một miếng vải. Ba của Nell bôi mực lên nó, in nó ra, rồi giơ bản thử lên trước cửa sổ. Cậu bé nhìn nó thật kỹ, từng đường một, rồi gật đầu, rồi mang khối gỗ đi. Chẳng ai nói gì về cái mũ hết. Trong phòng in, một cái mũ giấy là thứ bình thường nhất trên đời.

Nell cứ liếc nhìn ba hoài, chỉ để kiểm tra. Lần nào cái mũ cũng vẫn còn đó.

"Nó được nè," bé thì thầm với Inkling. "Nó được thiệt nè."

"Đừng đặt tên quá sớm," Inkling nói, mỉm cười. "Chờ tới khi ba cởi nó ra đã."

Cuối cùng ông đứng thẳng dậy và cởi cái mũ ra. Inkling bước lại gần và nhìn tóc ông trước khi ai kịp nói gì.

Cái vành lốm đốm khắp nơi những chấm mực đen tí xíu. Cái mái cũng vậy. Tóc ông bên dưới thì sạch trơn.

"Giờ thì đặt tên được rồi," Inkling nói. "Đó là một cái mũ xài được."

"Coi kìa," ông nói, xoay cái mũ trong mấy ngón tay dính mực. "Giọt nào cũng dính lên giấy, chứ không dính lên ba."

10. Cái mũ trên cây đinh

Ba của Nell không vứt cái mũ đi. Ông treo nó lên một cây đinh cạnh máy in, thật cẩn thận, bằng cái chóp.

"Để dành cho ngày mai," ông nói. "Ngày quan trọng."

"Nó có bền không ba?" Nell hỏi.

"Nó bền được một hai ngày," ông nói. "Rồi nó dính mực nhiều quá thì ba gấp cái mới. Mũ giấy là hay ở chỗ đó. Lúc nào cũng có một tờ báo khác." Ông nháy mắt với bé. "Giờ con biết gấp rồi, tuần nào con cũng gấp cho ba một cái nha."

Nell cười rạng rỡ.

Lan nhìn lên cái mũ trên cây đinh, rồi nhìn bức tranh bác Thợ Mộc trên tường phía trên nó. Hai cái mũ không giống y như nhau. Mũ của bác Thợ Mộc có đỉnh vuông, như cái hộp.

"Cái của bác khác," bạn nói. "Nó bằng ở trên."

"Đó cũng là cái mũ đó, gấp thêm vài lần nữa," Kami nói. "Nó bắt đầu y như cái của bạn. Mình gấp cái mũ báo trước, rồi gấp mấy góc vô và gấp cái chóp xuống, và nó thành một cái hộp. Mỗi nếp gấp làm mình thành một thứ mới."

"Vậy cái mũ báo là khởi đầu của nhiều cái mũ," Inkling nói.

"Của mũ của nhiều người," Kami nói. "Thợ in, thợ mộc, thợ sơn. Suốt một trăm năm, ai làm việc mà bị lem luốc là gấp một cái từ tờ báo buổi sáng. Mình vẫn là một miếng giấy, kể cả khi mình không phải hình vuông."

Nell lấy một mẩu báo trên ghế dài và bắt đầu gấp, thật nhỏ, mép chạm mép, hai góc vô giữa, hai vành lên. Đó là một cái mũ tí hon, không lớn hơn cái đê khâu. Bé đội nó cho con hải mã trong bức tranh, ngay trên đầu nó, và cả bọn cùng bật cười.

Lan tìm thấy một tờ giấy vuông trơn trong túi áo mưa. Hai bạn mở tờ giấy ra cho phẳng, và cánh cửa khép lại sau lưng.

Tia lửa nhạt dần thành một chấm ấm rồi nằm lại trên cái đe. Bãi Cỏ lại chỉ là Bãi Cỏ.

Trở lại Bãi Cỏ

Ở xưởng in, Lan tìm thấy một tờ giấy cũ dài trong thùng giấy vụn. Bạn gấp một cái mũ từ nó, mép chạm mép, hai góc vô giữa, hai vành lên, mà không cắt một chút nào.

Bạn đội nó trong lúc bôi mực lên mấy cái trục lăn. Cuối ngày, cái vành lốm đốm mực, còn tóc bạn thì sạch trơn.

"Giờ gấp một cái từ hình vuông đi," Inkling nói.

"Kami làm ra cái ly," Lan nói. "Mũ là từ tờ giấy dài. Tớ kiểm tra rồi."

Hãy kể lại câu chuyện cho ai đó nghe. Tại sao Nell không cắt tờ báo cho vuông? Và tại sao góc thứ hai phải dừng lại ở đường chính giữa?

The Honest Page

Which parts of this story are true, stretched or made up?

True

  • In Lewis Carroll's book Through the Looking-Glass, which came out in London at the end of 1871, John Tenniel's picture shows the Carpenter wearing a folded paper hat. Source
  • Printers, carpenters, masons and painters wore folded paper hats. Printers wore them to keep ink out of their hair, and could fold a new one when a hat got inky. Source
  • The box-shaped printer's hat starts as the simple pointed newspaper hat, folded a few more times. Some workmen's hats were folded from a square, and some from a longer sheet. Source
  • Tenniel's pictures were drawn on wood and cut by engravers, the Dalziel brothers, so they could be printed in the book. Source
  • The paper hat takes five folds: one in half, two corners down to the middle, and two brims up, one in front and one behind.

Stretched

  • In our story the picture of the Carpenter hangs on the wall of a printing room the day before the big printing. What we simplified: We do not know which room printed the proofs, or on which day. Mr Tenniel himself never comes into our story.
  • In our story the carpenter's hat is a simple pointed hat. What we simplified: The hat in Tenniel's picture is the box-shaped kind. We kept the simple first part, the newspaper hat, which is where the box hat starts.

Made up

  • Nell, her father and the paper door are made up. Kami, Mark, Cornelia, Presso and Crinkle are our own characters.